Obezlerde sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı beslenme tutumu ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI ÇIN
Danışman: Mustafa ALTAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çalışmamızda, tüm dünyada önemi giderek artan sağlık okuryazarlığı kavramının, obezite ve sağlıklı beslenme tutumu ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Ulaştığımız sonuçlarla, bu konudaki araştırma eksikliğini gidererek, atılacak iyileştirme adımlarına kaynak oluşturmayı hedefliyoruz. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Çalışmaya 10.07.2020- 10.07.2021 tarihleri arasında hastanemiz aile hekimliği, endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları ve dahiliye polikliniklerine başvuran obeziteli bireyler dahil edildi. Çalışmaya katılanların sosyo-demografik verileri toplandıktan sonra sağlık okuryazarlığı düzeyleri Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (ASOY-TR) ile değerlendirildi. Bununla beraber, katılımcıların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumunu değerlendirmek için Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) uygulandı. Veriler IBM SPSS 17.0 programı ile analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya toplam 284 kişi dahil edilmiştir. Bunların 174'ü (%71,3) kadın, 110'u (%38,7) erkektir. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri kategorize edildiğinde; %31'inin sağlık okuryazarlığı "yetersiz" seviyede, %37,7'sinin "sorunlu/sınırlı" seviyede, %21,1'inin "yeterli" seviyede ve %10,2'sinin "mükemmel" seviyede olduğu görüldü. Katılımcıların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalamaları 72,1±11,2 idi ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum "yüksek" düzeyde idi. Katılımcıların obezite sınıflarına göre SBİTÖ toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Obezite sınıflarına göre sağlık okuryazarlığı düzeyleri karşılaştırıldığında sınıf 3 obeziteli bireylerin sağlık okuryazarlığı toplam puanlarının (32,0±9,5) sınıf 2 obeziteli bireylerin puanlarından (28,0±8,2) anlamlı yüksek olduğu görüldü. Sonuç: Çalışmamızda obeziteli bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeylerinin düşük olduğunu, sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının ise yüksek olduğu görüldü. Ayrıca beden kitle indeksi, eğitim durumu, daha önce kilo vermek için diyet yapma durumu ve SBİTÖ toplam puanlarının sağlık okuryazarlığını arttırmada anlamlı bir fark oluşturdukları görüldü. Sağlık okuryazarlığının arttırılması yönündeki çalışmaların hız kazanması toplum sağlığı ve ülke kalkınması açısından oldukça önemlidir. Bu konuda bireylere, devlete ve sağlık hizmeti sunucularına büyük görevler düşmektedir. Anahtar Kelimeler: Obezite, Sağlık okuryazarlığı, Sağlıklı beslenme