Yenidoğanın geçici takipnesi tanılı bebeklerde renal fonksiyonun değerlendirilmesinde yakın kızılötesi spektroskopinin yenilikçi kullanımı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA EŞMELİ
Danışman: Dilek KAHVECİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yenidoğanın geçici takipnesi, term ve geç preterm yenidoğanlarda yaşamın ilk saatlerinde ortaya çıkan ve çoğu olguda 48-72 saat içinde gerileyen bir geçiş dönemi solunum hastalığıdır. Yenidoğanın geçici takipnesi çoğunlukla benign ve kendini sınırlayan bir tablo olarak kabul edilmekle birlikte, postnatal dönemde gelişen solunum sıkıntısı ve oksijen gereksiniminin sistemik organ perfüzyonunu etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, yenidoğanın geçici takipnesi tanısı alan yenidoğanlarda postnatal erken dönemde renal doku oksijenizasyonunun yakın kızılötesi spektroskopi ile değerlendirilmesi, sağlıklı yenidoğanlarla karşılaştırılması ve yenidoğanın geçici takipnesinde postnatal renal adaptasyon sürecinde gecikme olup olmadığının ortaya konulması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, gözlemsel, karşılaştırmalı ve tekrarlayan ölçüm tasarımlı klinik bir araştırma olarak planlandı. Çalışmaya yenidoğanın geçici takipnesi tanısı alan 35 yenidoğan ve 35 sağlıklı yenidoğan olmak üzere toplam 70 yenidoğan dahil edildi. Yenidoğanın geçici takipnesi grubunda renal bölgesel oksijen satürasyonu ölçümleri postnatal ilk 48 saat boyunca gerçekleştirildi. Sağlıklı kontrol grubunda ise ölçümler postnatal 18-24. saat aralığında bir saat süreyle yapıldı. Yakın kızılötesi spektroskopi verileri standardize edilerek 6 saatlik zaman dilimleri halinde analiz edildi. Fraksiyonel doku oksijen ekstraksiyonu, eş zamanlı periferik oksijen satürasyonu ve renal bölgesel oksijen satürasyonu değerleri kullanılarak hesaplandı. Bulgular: Yenidoğanın geçici takipnesi ve kontrol grupları arasında anne yaşı, gebelik haftası, cinsiyet, doğum şekli, doğum ağırlığı, maternal biyokimya ve kord kan gazı parametreleri açısından anlamlı fark saptanmadı. Buna karşın 1. ve 5. dakika APGAR skorları yenidoğanın geçici takipnesi grubunda anlamlı olarak daha düşük bulundu. Postnatal 18-24 saat diliminde yenidoğanın geçici takipnesi grubunda renal bölgesel oksijen satürasyonu değerleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek (p=0,003), renal fraksiyonel doku oksijen ekstraksiyonu değerleri ise anlamlı olarak daha düşük (p=0,001) saptandı. Yenidoğanın geçici takipnesi grubunda postnatal ilk 48 saat boyunca renal bölgesel oksijen satürasyonunda azalma, renal fraksiyonel doku oksijen ekstraksiyonunda ise artış eğilimi izlendi. Solunum desteği yöntemlerine göre gerçekleştirilen alt grup analizleri, renal oksijenizasyon parametrelerinin klinik şiddetle doğrudan ilişkili olabileceğini ortaya koymuştur. Özellikle noninvaziv intermittan pozitif basınçlı ventilasyon desteği alan hastalarda, küvöz içi serbest oksijen ve sürekli pozitif hava yolu basıncı uygulanan gruplara göre renal bölgesel oksijen satürasyonu daha düşük, renal fraksiyonel doku oksijen ekstraksiyonu ise daha yüksek bulundu. Sonuç: Bu çalışmada, yenidoğanın geçici takipnesi tanısı alan yenidoğanlarda renal oksijenizasyon seyrinin sağlıklı yenidoğanlarda beklenen fizyolojik geçiş sürecinden farklı bir patern gösterdiği saptanmıştır. Özellikle postnatal 18-24. saat diliminde renal doku oksijen saturasyon değerlerinin daha yüksek, fraksiyonel doku oksijen ekstraksiyon değerlerinin ise daha düşük bulunması, yenidoğanın geçici takipnesinde erken postnatal dönemde böbrek oksijen sunumu ve tüketimi arasındaki dengenin değiştiğini düşündürmektedir. Yenidoğanın geçici takipnesinin sistemik organ adaptasyonuna da yansımaları olabilecek bir yenidoğan geçiş tablosu olarak ele alınabileceğini desteklemektedir. Renal yakın kızılötesi spektroskopisi, yenidoğanın geçici takipnesi tanılı yenidoğanlarda böbreğin postnatal fizyolojik yanıtını noninvaziv olarak değerlendirmede yararlı ve klinik açıdan uygulanabilir bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Fraksiyone doku oksijen saturasyonu, renal oksijenizasyon, yakın kızılötesi spektroskopisi, yenidoğanın geçici takipnesi