Ratlarda avcı kokusu ile oluşturulmuş travma sonrası stres bozukluğu modelinde hidrokortizonun sönme üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA CEREN CESUR
Danışman: Medine YAZICI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı deneysel olarak travmatik stres bozukluğu yaratılan sıçanlarda Hidrokortizonun sönme üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Deneysel hayvan çalışması olarak tasarlanan bu çalışma, Marmara Üniversitesi Deneysel Araştırma ve Hayvan Laboratuvarı'nda, 12 haftalık 200-300 gr ağırlığındaki Wistar suşu 24 sıçan ile yürütülmüştür. Sıçanlar, naif kontrol grubu, sönme grubu, serum fizyolojik (SF) grubu ve hidrokortizon grubu olmak üzere 4 gruba; 3 erkek ve 3 dişi sıçan şeklinde random olarak atanmıştır. Naif kontrol grubunda travmatik stres oluşturulmamış, sönme grubunda travmatik stres sonrası, 3 günlük korku söndürme alıştırması yapılmış, SF grubunda travmatik stres sonrası, 3 günlük korku söndürme alıştırması yapılmış ve intraperitoneal SF uygulanmış, hidrokortizon grubunda ise travmatik stres sonrası, 3 günlük korku söndürme alıştırması yapılmış ve intraperitoneal hidrokortizon uygulanmıştır. Gruplar arasında; davranışsal parametreler (uzak durma süresi, dokunma süresi, dokunma sayısı, esneyerek yaklaşma süresi, esneyerek keşfetme süresi, donakalma süresi, yer değiştirme sayısı ve anksiyete indeksi) ve amigdaloid komplex, hipokampüs, prefrontal bölge, beyin sapı bölgelerinin norepinefrin (NA) ve serotonin (5-HT) doku düzeyleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca, davranış parametreleri ile NA ve 5-HT düzeyleri arasındaki korelasyonları analiz edilmiştir. Bulgular: Travma gününde, davranış parametreleri olan; uzak durma süresi, dokunma süresi, dokunma sayısı, esneyerek yaklaşma süresi, esneyerek uzama sayısı, donakalma süresi ve yer değiştirme sayısı; sönme grubu, SF grubu ve Hidrokortizon grubunda naif kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Sönme grubu, SF grubu ve hidrokortizon grubunda travma sonrası yapılan alıştırmalar ile; SF grubunda 6 parametrede, sönme grubunda 5 parametrede ve hidrokortizon grubunda 2 parametrede iyileşme görülmüştür. Deney gününde yapılan değerlendirmelerde ise; davranış parametreleri içinde sadece dokunma sayısı açısından 4 çalışma grubu arasında istatistiksel fark saptanmıştır (p=0,026). Yapılan post-hoc karşılaştırmalarda hidrokortizon grubu ile naif kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (sırasıyla; dokunma sayısı ortancası 17,0 ve 8,7, p<0,05). Deney günüde hesaplanan anksiyete indeksi gruplar arasında benzer bulunmuştur. Biyokimyasal değerlendirmelerde ise; sadece beyin sapı NA düzeyinde dört çalışma grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p=0,026). Yapılan post-hoc karşılaştırmalarda SF grubu ile naif kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (sırasıyla; beyin sapı doku NA düzeyi ortancası 12,3 ng/mg ve 23,3 ng/mg, p<0,05). Naif kontrol grubunda; beyin sapı doku NA düzeyi ile yer değiştirme sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde(R=-0,829 ve p=0,042), ve amigdala doku NA düzeyi ile uzak durma süresi arasında pozitif yönlü çok yüksek düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (R=0,886 ve p=0,019) Sönme grubunda; amigdaloid kompleks doku 5-HT düzeyi ile donakalma süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=-0,841 ve p=0,036) ve beyin sapı doku 5-HT düzeyi ile donakalma süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=-0,899 ve p=0,015) saptanmıştır. SF grubunda; prefrontal korteks doku NA düzeyi ile anksiyete indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=- 0,829 ve p=0,042) ve beyin sapı doku NA düzeyi ile anksiyete indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=-0,829 ve p=0,042) saptanmıştır. Hidrokortizon grubunda; prefrontal korteks doku 5-HT düzeyi ile esneyerek yaklaşma süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=0,845 ve p=0,034), esneyerek uzama sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=0,845 ve p=0,034) ve anksiyete indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=-0,829 ve p=0,042) saptanmıştır. Ayrıca yine hidrokortizon grubunda; beyin sapı doku 5-HT düzeyi ile esneyerek yaklaşma süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=- 0,845 ve p=0,034) ve esneyerek uzama sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok yüksek düzeyde korelasyon (R=-0,845 ve p=0,034) saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızın sınırlılıkları çerçevesinde, hidrokortizonun sönme üzerine etkilerinin SF ile benzer olduğu belirlenmiştir. Daha kapsamlı hayvan deneyleri ile verilerimizin desteklenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Hayvan Deneyi, Davranış Özellikleri, Norepinefrin, Serotonin.