18-65 yaş arası bireylerin akraba evliliğiyle ilgili tutum ve görüşlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ENDER ÖZ
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: 18-65 yaş arası bireylerin akraba evliliğine ilişkin tutumlarının ve görüşlerinin değerlendirilmesi ve ilişkili sosyodemografik özelliklerin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Ocak 2024- Mart 2024 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Polikliniklerine herhangi bir sebeple başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası bireylere; ilk kısmı sosyo-demografik verilerden, ikinci kısmı 'Akraba Evliliği Tutum Ölçeğinden oluşan 50 soruluk bilgi formu yüz yüze sorgulama yöntemi ile uygulanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 278 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 34,73±11,24 idi. %79,5'inin (n=221) 45 yaş altı olduğu, %60,1'inin kadın olduğu, %67,3'ünün (n=187) üniversite ve üstü eğitim düzeyine sahip olduğu, %57,6'sının (n=160) beyaz yakalı olarak çalıştığı, %46,4'ünün (n=129) asgari ücretin 2 katından fazla gelire sahip olduğu, %70,1'inin (n=195) en uzun süre Marmara bölgesinde yaşadığı, %88,8'inin (n=247) çekirdek ailede yaşadığı ve %61,5'inin (n=171) üç kardeş ve üstü olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %55,8'inin (n=155) evli olduğu, %86,6'sının (n=142) evlilik kararı alırken aile etkisinin "Biz istedik, karar verdik, ailelerimiz onay verdi." şeklinde olduğu, %11,2'sinin (n=18) eşi ile akrabalıklarının olduğu, %52,2'sinin (n=12) akraba evliliği yapmasının sebebini "Akrabalar tanıdık, güvenilir kimselerdir." Şeklinde açıkladığı, %42,1'inin (n=8) eşi ile birinci derece kuzen oldukları, %59,2'sinin (n=90) 25 yaş ve üstünde evlendikleri, %71,9'unun (n=200) çevrenizde veya yakın/uzak akrabalarında akraba evliliği yapanların olduğu, %71,9'unun (n=200) çevresinde akraba evliliği yapıp engelli çocuğa sahip bireylerin olduğu, %73,4'ünün (n=204) akraba evliliğinin sonuçları hakkında daha önceden herhangi bir kaynaktan bilgi aldığı belirlenmiştir. Yaş (yıl) ile AETÖ toplam, AETÖ alt boyutlarından "Toplumsal değerler" ve "Sağlık algısı" puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır(p 0.05). Geniş ailede yaşayanların çekirdek ailede yaşayanlara, üç kardeş ve üstü olanların diğer gruplara, eşi ile arasında akrabalık olanların olmayanlara kıyasla AETÖ toplam puanı daha yüksek bulunmuştur. Akraba evliliğinin sonuçları hakkında daha önceden bilgi almayanların alanlara kıyasla AETÖ toplam puanı daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Çalışmada yaş, evlenme yaşı, eğitim düzeyi, sosyal sınıf, kardeş sayısı, aile tipinin akraba evliliğine yönelik tutumla ilişkili olduğu, gelir düzeyinin ise ilişkili olmadığı saptanmıştır. Evlenme yaşının artması, doğurganlığın azalması, eğitim düzeyinin yükselmesi, gelenekselliğin azalmasıyla akraba evliliği sıklığının azalacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: akraba evliliği, kan bağı, sosyo-demografik değişkenler