Tip2 diyabetes mellitus tanılı 65-75 yaş arası bireylerde glisemik kontrol ile bilişsel fonksiyon düzeyi ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ERDOĞAN
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Bu araştırma, 65–75 yaş arası Tip 2 diyabetli bireylerde glisemik kontrol (HbA1c) düzeyi ile bilişsel fonksiyonlar (Mini-Cog testi) ve günlük yaşam aktiviteleri (Katz ADL ve Lawton-Brody IADL) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel bir araştırma olup çalışmaya İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği ve Dahiliye Poliklinikleri'ne 22.08.2025 ve 22.10.2025 tarihleri arasında başvuran dahil etme kriterlerine uygun toplam 141 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri yapılandırılmış formlar aracılığıyla kaydedilmiştir. Bilişsel fonksiyonlar Mini-Cog testi ile, temel günlük yaşam aktiviteleri Katz Aktiviteler Ölçeği (ADL) ile ve enstrümantal günlük yaşam aktiviteleri Lawton–Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (IADL) ile değerlendirilmiştir. Katılımcılar glisemik kontrol düzeyi HbA1c değerlerine göre 0.05). Buna karşın, Lawton–Brody IADL puanlarının HbA1c düzeyi ≥7 olan grupta anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir (p 0.05). Tek değişkenli (univariate) lojistik regresyon analizinde, diyabet süresi ve Lawton–Brody IADL skorunun HbA1c düzeyi ile istatistiksel olarak anlamlı ilişki gösterdiği saptanmıştır (p < 0.05). Sonuç: Çalışmamızda, 65–75 yaş arası Tip 2 diyabetli bireylerde glisemik kontrol düzeyi ile bilişsel fonksiyonlar ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular, glisemik kontrol düzeyi ile kısa bilişsel tarama testi sonuçları ve temel günlük yaşam aktiviteleri arasında belirgin bir ilişki olmadığını, enstrümantal günlük yaşam aktivitelerinin glisemik kontrol düzeyi ile ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle HbA1c düzeyi yüksek olan bireylerde Lawton–Brody IADL skorlarının daha düşük seyretmesi, glisemik kontrolün günlük yaşamın daha karmaşık ve üst düzey bilişsel süreçler gerektiren bileşenleri ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca diyabet süresinin uzamasıyla birlikte HbA1c düzeylerinin daha yüksek seyretme eğiliminde olduğu ve glisemik kontrolün zorlaşabildiği gözlenmiştir. Bu bulgular, yaşlı Tip 2 diyabetli bireylerde glisemik kontrolün değerlendirilmesinde fonksiyonel durumun, özellikle enstrümantal günlük yaşam aktivitelerinin, önemli bir klinik gösterge olarak dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabetes Mellitus,HbA1c,Mini-Cog testi,Günlük Yaşam Aktiviteleri,Araçsal Günlük Yaşam Aktiviteleri,Yaşlı bireyler,Bilişsel Fonksiyon,Fonksiyonel Bağımsızlık