Metabolik sendromu olan hastalarda vücut kompozisyon indeksleri, kardiyak fonksiyonlar ve visfatin ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN KILIÇKAYA
Danışman: Turgut KARABAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Metabolik sendrom (MetS)'li bireylerde kardiyovasküler hastalık (KVH) riski artmıştır. Obezitede KVH riskini öngörme yetenekleri test edilen vücut kompozisyon parametreleri (VKP)'nin, MetS'li bireylerde ki kullanımıyla ilgili literatürde çok fazla yayın bulunmamaktadır. Visfatin (VF) ise son yıllarda tanımlanan bir adipositokin olup, kronik inflamatuvar süreçlerde rol aldığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Araştırmamızın amacı MetS'li hastalarda VF düzeylerinin transtorasik ekokardiyografi (EKO) ile tespit edilen kardiyak fonksiyonlar ve VKP ile ilişkisini araştırmaktır. Çalışmamız MetS, obezite ve KVH'larda VF'nin klinik bir belirteç olarak kullanımının uygunluğu ile ilgili literatüre katkı sağlayacaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine herhangi bir şikayetle başvuran, 18-80 yaş arası, tip 2 diabetes mellitus (T2D), hipertansiyon (HT) ve hiperlipidemi (HL) harici ek kronik hastalığı olmayan toplam 118 gönüllü (60K, 58E; yaş ortalaması: 44,17 yıl) dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm bireylerin ayrıntılı anamnezleri alınmış, fizik muayeneleri (FM) yapılmıştır. Demografik özellikleri yanısıra, muayene esnasında sistolik ve diyastolik kan basıncı (KB) ile kalp atım hızları kaydedilmiştir. Katılımcıların boy, kilo, bel çevresi (BÇ), kalça çevresi (KÇ) ölçülmüş, bu ölçümlerden VKP'ler hesaplanmıştır. Venöz kan örneğinden açlık kan şekeri (AKŞ), açlık insülin, yüksek dansiteli lipoprotein kolesterol (HDL-K), trigliserit (TG) ve C reaktif protein (CRP) düzeyleri ölçülmüş, insülin direnci (İD) için homeostatik model değerlendirmesi (HOMA-IR) hesaplanmıştır. Tüm hastalar, elde edilen veriler doğrultusunda, Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF)'nin 2006'da belirlemiş olduğu MetS kriterlerine göre, MetS'li olanlar ve sağlıklılar olarak 2 ana gruba ayrılmıştır. Çalışmaya alınan tüm hastalara EKO yapılmış, kovansiyonel sistolik ve diyastolik fonksiyonların yanısıra miyokardiyal hızlar, aortik elastik parametreler ve epikardiyal adipoz doku (EAT) kalınlığı ölçümleri kaydedilmiştir. Ayrıca diğer kanlarla eş zamanlı, fazladan bir biyokimya tüpüne venöz kan alınmıştır. Bu kan santrifüj edildikten sonra -80C'lik dolapta çalışma sonuna kadar saklanmış, sonrasında "enzyme-linked immunosorbent assay" (ELISA) yöntemiyle serum VF düzeyi çalışılmıştır. Ayıca katılımcılar vücut kitle indeksi (VKİ)'ye göre obez olanlar ve olmayanlar olarak yeniden gruplandırılmış ve aynı veriler kullanılarak ek değerlendirmeler yapılmıştır. Bulgular: Çalışma sonunda MetS'li grup (39K, 39E; yaş ortancası: 51 yıl) ile kontrol grubu (21K, 19E; yaş ortancası: 34,5 yıl) FM bulguları ve laboratuvar (LAB) sonuçları bakımından karşılaştırıldığında; kilo, BÇ, KÇ, sistolik ve diyastolik KB, TG, AKŞ, açlık insülin, CRP ve HOMA-IR düzeyleri MetS'li bireylerde, HDL-K düzeyleri sağlıklı bireylerde daha yüksek bulunmuştur. (p<0,05) Gruplar vücut kompozisyon indeksleri bakımından karşılaştırıldığında; VKİ, bel kalça oranı (BKO), bel boy oranı (BBO), beden şekil indeksi (BŞİ), beden yuvarlaklık indeksi (BYİ), abdominal volüm indeksi (AVİ), beden adipozite indeksi (BAİ), koniklik indeksi (Kİ) ve visseral adipozite indeksi (VAİ) ortalamaları MetS'li bireylerde sağlıklı bireylere göre daha yüksek bulunmuştur. (p<0,001) Mitral E dalga akım hızı, ejeksiyon fraksiyonu (EF) ve aort ön duvarı ölçümleri sağlıklı bireylerde; sol ventrikül diyastol sonu çapı (LVDSÇ), sol ventrikül sistol sonu çapı (LVSSÇ), interventriküler septum kalınlığı (IVS), arka duvar kalınlığı (PW), aort kökü(Ao) çapı, sol atriyum (LA) çapı, mitral A dalga akım hızı, mitral E dalgası deselerasyon zamanı (EDT), mitral izovolemik relaksasyon zamanı (IVRT), aort ön duvar kalınlığı M-mod ve EAT ölçümleri MetS'li bireylerde daha yüksek bulunmuştur. (p<0,001) Analiz doğrultusunda; VF seviyeleri ile boy, kilo, BÇ, BKO, BŞİ, AVİ, Kİ, Ao çapı, LA çapı, aort ön duvarı kalınlığı ve aort ön duvarı kalınlığı M-mod ölçümlerinin arasında istatiksel olarak anlamlı negatif yönde zayıf korelasyon bulunmaktadır. (p<0,05) Serum VF düzeyi MetS'li grupta 4,63 ng/ml (0,5-21,2), kontrol grubunda 4,31 ng/ml (0,31-24,22) olarak ölçülmüştür ve iki grup arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı değildir. (p: 0,55) Serum VF düzeyi obez grupta 4,66 ng/ml (0,5-14,28), nonobez grupta ise 3,93 ng/ml (0,31-24,22)'dir. Bu bakımdan da gruplar arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı değildir. (p: 0,69) Sonuç: Sonuçlarımıza göre, MetS ve obezitede VF'nin klinik bir belirteç olarak kullanılabileceği düşünülmemektedir. Anahtar Kelimeler: Visfatin, metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalıklar, obezite, vücut kompozisyon parametreleri