Antifosfolipid antikor sendromu (AFAS) tanılı hastalarda farklı klinik bulgular ve antikor profiline göre lenfosit alt grupları ve bunlarla ilişkili sitokin ekspresyonlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBUBEKİR DEMİR
Danışman: Selime ERMURAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Antifosfolipid antikor sendromu (AFAS), kalıcı antifosfolipid antikorları (aPL) varlığında arteryel ve/veya venöz trombotik olaylar ile obstetrik morbiditelerle seyreden sistemik bir otoimmün hastalıktır. Güncel veriler, AFAS patogenezinin yalnızca koagülasyon bozukluğu ile sınırlı olmadığını; sitokin ağı ve adaptif bağışıklık hücrelerini içeren trombo-inflamatuar bir süreçle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada AFAS tanılı hastalarda lenfosit alt grupları ve ilişkili sitokin profillerinin klinik fenotiplere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem ve Gereç: Çalışmaya 2023 ACR/EULAR kriterlerine göre kesin AFAS tanısı almış 32 hasta ve yaş-cinsiyet uyumlu 34 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. AFAS hastaları primer ve sekonder olarak; ayrıca venöz, arteriyel ve obstetrik alt tiplere göre sınıflandırılmıştır. Lenfosit alt grupları akım sitometrisiyle, IL-2, IL-6, IL-10, IL-17A, TNF-α, IFN-γ ve TGF-β düzeyleri ise ELISA ile ölçülmüştür. Bulgular: AFAS hastalarında kontrollere kıyasla belirgin proinflamatuvar sitokin artışı saptanmıştır. IL-2, IL-6 ve IL-17A düzeyleri (tümü p<0,001) ve IL-10 düzeyleri (p=0,003) AFAS grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. TNF-α (p=0,034) ve IFN-γ (p=0,016) düzeyleri de anlamlı olarak yüksek saptanırken, TGF-β açısından anlamlı fark izlenmemiştir (p=0,488). Akım sitometrik analizlerde CD8⁺ T hücre ve hafıza B hücre oranlarında artış, naif B hücre oranlarında azalma belirlenmiştir. Sekonder AFAS grubunda CD4/CD8 oranı primer AFAS grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,018). Obstetrik AFAS'ta CD4-baskın profil, trombotik AFAS'ta ise belirgin Th1/Th17 ağırlıklı yanıt izlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, AFAS'ın klinik fenotiplere göre farklı immünolojik profiller sergilediğini ve hastalığın heterojen bir immün yapı ile karakterize olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, AFAS patogenezinde sitokinler ve lenfosit alt gruplarının rolünü desteklemekte ve gelecekte yapılacak daha geniş ölçekli çalışmalara zemin hazırlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Antifosfolipid sendromu, sitokinler, akım sitometrisi, lenfosit alt grupları, trombo-inflamasyon