Mastektomi sonrası üst ekstremite lenfödemi olan hastalarda elektrik stimülasyonu tedavisinin etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FURKAN AYAN
Danışman: Evrim COŞKUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Meme kanseri, dünya genelinde kadınlarda en sık görülen malignite olup, tanı ve tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde sağkalım oranları artış göstermektedir. Ancak cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi gibi hayat kurtarıcı tedavilerin bir sonucu olarak gelişebilen sekonder lenfödem, hastaların yaşam kalitesini fiziksel ve psikososyal açıdan olumsuz etkileyen kronik bir komplikasyondur. Üst ekstremite lenfödemi, lenfatik sistemin taşıma kapasitesinin azalması sonucu interstisyel alanda proteinden zengin sıvının birikmesiyle karakterize olup; şişlik, ağrı, ağırlık hissi, hareket kısıtlılığı ve doku fibrozisine yol açmaktadır. Günümüzde lenfödem tedavisinde altın standart olarak kabul edilen yöntem, manuel lenf drenajı (MLD), kompresyon tedavisi, cilt bakımı ve egzersizleri içeren Kompleks Dekonjestif Tedavi (KDT)'dir. Bununla birlikte, KDT'nin zaman alıcı olması ve hasta uyumu gerektirmesi nedeniyle, tedavi etkinliğini artıracak ve süreci destekleyecek ek modalitelere ihtiyaç duyulmaktadır. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında kullanılan elektrik stimülasyonu, kas pompasını aktive ederek venöz ve lenfatik dönüşü artırma potansiyeli nedeniyle umut vadeden bir tedavi seçeneğidir. Bu çalışmanın amacı, mastektomi sonrası üst ekstremite lenfödemi gelişen hastalarda standart KDT programına eklenen elektrik stimülasyonu tedavisinin; ekstremite hacmi, ağrı düzeyi ve üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi üzerindeki etkinliğini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Kasım 2024 ve Kasım 2025 tarihleri arasında Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniği'nde yatan veya polikliniğe ayaktan gelen, çalışmaya katılmaya onay veren ve çalışma kriterlerine uyan 25'i çalışma grubu, 25'i kontrol grubu olmak üzere toplam 50 hasta ile kontrollü prospektif olarak planlandı. Etik kurul izni alındı. Her 2 gruba da 3 hafta boyunca her gün KDT tedavisi verildi. Çalışma grubuna ek olarak 15 seans elektrik stimülasyonu tedavisi verildi. Tedavi öncesi ve sonrası ekstremite çap ölçümü, vücut kitle indeksi ölçümü, ekstremite fotoğraflama, Lenfödem Yaşam Kalite Ölçeği, Üst Ekstremite Fonksiyonel İndeks , Kısa Ağrı Envanteri (BPI) ile değerlendirme yapıldı. Bulgular: Tedavi öncesi ve sonrası veriler karşılaştırıldığında, her iki grupta da ekstremite çevre ölçümleri, ağrı şiddeti, üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi ve lenfödem yaşam kalitesi parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde klinik iyileşmeler gözlemlenmiştir. Lenfödemin standart tedavisi olan KDT'ye eklenen elektrik stimülasyonu uygulamasının, sadece KDT alan gruba kıyasla ekstremitenin proksimal bölgesindeki (dirsek+20 cm) çevre çap ölçümünde ve Genel Yaşam Kalitesi (Genel LYKÖ) skorunda istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme sağladığı saptanmıştır. Ayrıca, elektrik stimülasyonu uygulanan hastalarda tedavi sonrasında hastanın klinik yakınması olarak sorgulanan ve hastanın kendi ifadesi olarak etkilenen kolundaki sertlik hissi, gerginlik hissi ve şişkinlik yakınması kontrol grubuna oranla belirgin düzeyde azaldığı tespit edilmiştir. Fonksiyonel kapasite (ÜEFİ) ve temel ağrı şiddetlerindeki iyileşme miktarları açısından ise iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç: Sonuç olarak, mastektomi sonrasında gelişen lenfödemin tedavisinde uygulanan KDT ve KDT + Elektrik stimülasyonu içeren her iki yöntem de etkilidir. Standart KDT protokolüne elektrik stimülasyonu eklenmesi; özellikle ekstremitenin proksimalindeki ödemin küçültülmesine, fibrotik yapıyı yansıtan doku sertliği ile gerginliğin giderilmesine ve hastaların genel yaşam kalitesinin artırılmasına anlamlı düzeyde katkı sağlamaktadır. Elektrik stimülasyonu, lenfödem rehabilitasyonunda fonksiyonelliği ve klinik tabloyu destekleyici güvenilir bir ek tedavi seçeneğidir. Anahtar kelimeler: Elektrik stimülasyonu, Meme kanseri, Lenfödem, Üst ekstremite