N-asetilsistein'in siyatik sinir iyileşmesi üzerine etkisi: Sıçan siyatik sinirlerinde yapılan histopatolojik, fonksiyonel ve biyokimyasal bir çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAHİR BURAK SARITAŞ
Danışman: Cemil ERTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Siyatik sinir yaralanmaları travmalar, iyatrojenik yaralanmalar (sıklıkla ortopedik cerrahi) ve dejeneratif süreçlere bağlı olarak sık karşılaşılan morbidite nedenleridir. Sinir iyileşmesi üzerine antioksidan, antiinflamatuvar ve sitoprotektif etkinliğe sahip moleküllerin katkıları bilinmektedir. Hipotezimizde, bu özellikleri içinde barındıran ve uzun yıllardır pek çok tıbbi alanda güvenle kullanılan gizemli bir molekül olan N-asetilsisteinin (NAC), siyatik sinir iyileşme sürecine katkı sağlayabileceğini düşündük. Bu nedenle, bir hayvan deneyi çalışmasında; sıçanlarda siyatik sinir ezici (aksonotmezis) yaralanma modeli oluşturarak NAC'ın iyileşmeye etkisini değerlendirmek istedik. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 16-18 haftalık, 350-500 gr ağırlığında, 16 adet "Wistar Hannover" soyu erkek sıçan kullanıldı. Sıçanlar; tedavi (Grup-T) ve kontrol (Grup-K) şeklinde iki gruba bölündü. Tüm sıçanların sol siyatik sinirlerine, cerrahi uygulanarak bir klemp aracılığıyla aksonotmezis tipte standart yaralama uygulandı. Tedavi grubuna günlük 300 mg/kg 1x1 intraperitoneal NAC, kontrol grubunaysa serum fizyolojik verildi. 30. günün sonunda tüm hayvanlara yürüme analizi yapıldıktan sonra ötenazi uygulandı. Kan örneklerine biyokimyasal, sol siyatik sinirler ve sol triceps surae kaslarınaysa histopatolojik incelemeler yapıldı. Histopatolojik değerlendirmede Hematoksilen-Eozin ve Masson-Trikrom boyanan preperatlarda perinerium kalınlığı (fibrozis), aksonal dejenerasyon, aksonolizis, ödem, inflamasyon, kas atrofisi ve kas dejenerasyonuna bakıldı. Fonksiyonel değerlendirme için yapılan yürüme analizinde Siyatik Fonksiyonel İndekse (SFI) bakıldı. Biyokimyasal analizde ise toplam tiyol, doğal tiyol ve disülfit miktarları ölçülerek tiyol-dilsülfüt hemostazı (TDH) değerlendirildi. İstatistiksel değerlendirmeler Mann Whitney-U ve Spearman's rho korelasyon analizi testleri ile yapıldı. Bulgular: Histopatolojik olarak baktığımız; perinerium kalınlığı, aksonal dejenerasyon, aksonolizis, ödem, inflamasyon, kas atrofisi ve kas dejenerasyonu açısından tedavi grubu kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük skorlara sahipti (p<0.05). Yürüme analizi neticesinde fonksiyonel olarak baktığımız; SFI açısından tedavi grubu kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak x anlamlı düzeyde yüksek skorlara sahipti (p<0.05). Biyokimyasal olarak baktığımız; doğal tiyol ve doğal tiyol/total tiyol açısından tedavi grubu kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek skorlara sahipken disülfit/total tiyol açısından tedavi grubu kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük skorlara sahipti (p<0.05). Korelasyon analizinde histopatolojik olarak baktığımız 7 parametrenin 6'sında yürüme analizi verileriyle istatistiksel olarak anlamlı ters yönlü ilişki saptandı (p<0.05). Sonuç: Yaptığımız sıçan siyatik sinir aksonotmezis tipi yaralama modeli çalışmamızda NAC'ın histopatolojik ve fonksiyonel açıdan periferik sinir iyileşmesine olumlu yönde katkı sağladığını gösteren sonuçlar elde edildi. Ayrıca NAC'ın biyokimyasal olarak TDH parametreleri üzerinde antioksidan etkisi olabileceğini gösteren sonuçlar elde edildi. NAC'ın sinir yaralanmaları sonrasında iyileşmeyi olumlu yönde uyarıcı bir etkinlik gösterebileceği düşünülebilir. Anahtar Kelimeler: Antioksidan, hayvan deneyi, N-asetilsistein, siyatik sinir, tiyol-disülfit.