Toplum kökenli pnömoni tanısı alan çocuk hastalardaki kalprotektin (sCAL) ve interferon gama ile indüklenebilir protein-10 (IP-10) düzeyinin klinik şiddet ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE BUKET ÖZAY
Danışman: Muhammet Furkan KORKMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: Toplum kökenli pnömoni (TKP) çocukluk çağında en önemli mortalite ve morbidite nedenlerinden biridir. Bu nedenle hızlı tanı koymak, etkin takip ve tedavi planı çizmek oldukça önemlidir. Bu konuda geleneksel biyobelirteçlerin yetersiz kalması yenilerinin araştırılmasına yol açmıştır. Serum kalprotektin (sCAL) ve interferon gama ile indüklenebilir protein-10 (IP-10) düzeyinin çocuklarda TKP için prognostik potansiyeli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı TKP hastası çocuklarda sCAL ve IP-10 seviyeleri ile hastalık şiddeti arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Materyal ve metod: Bu çalışma 80 TKP hastası çocuk ile prospektif olarak yürütülmüş gözlemsel bir çalışmadır. Çalışmamızda hastalardan elde edilen kan örneklerinde; tam kan sayımı, serum C-reaktif protein (CRP), Prokalsitonin (PCT), sCAL ve IP-10 düzeyleri çalışıldı. Hastalarımıza klinik şiddeti belirlemek üzere bir solunum sıkıntısı klinik skoru uygulandı. Olgular bu skorlama sonucunda hafif (0-3 puan), orta (4-6 puan) ve ağır (>6 puan) şiddet gruplarına ayrıldı. Çalışmamıza dahil olan hastaların TKP şiddeti ile laboratuvar testleri ve biyobelirteçler arasındaki ilişki değerlendirildi. Ayrıca TKP tanısı alan hastaların serum belirteç düzeyleri ile bu hastaların demografik, klinik ve radyolojik özelliklerinin ilişkisi karşılaştırılmalı olarak sunuldu. Bulgular: TKP'li olguların yaş ortanca değeri 77 ay (7 ay –210 ay) idi. Olguların 43'ü (%53.80) erkek, 37'si (%46.30) kız, erkek/kız oranı 1.16:1 idi. TKP'li olgular uygulanan klinik skora göre şiddet gruplarına ayrıldığında 36 (%45) hastanın hafif, 28 (%35) hastanın orta ve 16 (%20) hastanın ise ağır şiddet grubuna dahil olduğu görüldü. En sık görülen komplikasyon Sistemik inflamatuar yanıt sendromu (SIRS)/Sepsis olup 42 (%52.5) hastada saptandı. Hastaların hafif, orta ve ağır şiddet gruplarına göre beyaz küre sayısı (WBC), nötrofil sayısı, lenfosit sayısı, CRP, PCT, İmmatür Granülosit (IG), sCAL ve IP-10 değerleri karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Olguların hastanede yatış süresi ile CRP, IG, sCAL ve IP-10 arasında pozitif yönlü, lenfosit sayısı ile negatif yönlü bir korelasyon saptanmıştır. SIRS/Sepsis saptanan hastalarda sCAL düzeylerinin anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlendi (p=0.021). Oksijen ihtiyacı, yoğun bakım ihtiyacı, sistemik kortikosteroid kullanımı ve inhale kortikosteroid kullanımı ağır pnömoni ile ilişkili bulunmuştur. Oksijen ihtiyacı olan olgularda ağır pnömoni gelişme riskinin oksijen ihtiyacı olmayanlara göre 15.21 kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca inhale kortikosteroid kullanımı, IP-10 ve sCAL düzeyi, yedi günden uzun süreli yatış ile ilişkili bulunmuştur (p<0.05). IP-10 düzeyindeki her bir birim artışın yedi günden uzun hastane yatışı riskini %2 oranında artırdığı belirlenmiştir. Sonuçlar: Çocukluk çağı TKP tanısına sahip hastalarda sCAL ve IP-10 düzeylerinin ölçümünün hastalığın şiddetini belirlemede yol gösterici olmamakla birlikte hastaneye yatış süresini ve komplikasyon gelişimini öngörmede klinisyene yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar sözcükler: Serum kalprotektin, IP-10, toplum kökenli pnömoni, solunum skoru, şiddet, sCAL