İzole izoniyazid (INH) dirençli akciğer tüberkülozunun tedavi yönetimi ve sonuçları 2014-2021
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, GÖĞÜS HASTALIKLARI VE TÜBERKÜLOZ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BESTE ATABEK
Danışman: Aylin BABALIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tüberküloz günümüzde hala ciddi bir toplum sağlığı sorun olarak devam etmektedir. Tüberküloz ilaçlarına direnç gelişimi tedavinin süresini, seyrini ve sonucunu etkileyebilmektedir. INH direnci en sık görülen ilaç dirençlerinden biridir. DSÖ rehberine göre izole INH dirençli akciğer tüberkülozu olan hastalarda önerilen tedavi rejimi ile ülkemizde yayınlanan Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi'nde önerilen tedavi rejimi arasında farklılıklar vardır. Bu çalışmada izole INH dirençli akciğer tüberkülozlu olgulara ülkemizde verilen tedavi sonrası kültür konversiyon zamanları ve tedavi sonuçlarını araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem:Çalışma retrospektif vaka-kontrol çalışması olup 2014-2021 yılları arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tanı alan olgular çalışmaya alındı. Vaka grubu olarak izole INH dirençli akciğer tüberkülozlu hastalar, kontrol grubu olarak ise İDT'de birinci seçenek ilaçlara duyarlı akciğer tüberkülozlu vakalar seçildi. Bu yıllar arasında vaka grubu olarak 151 hasta, kontrol grubunda ise 302 hasta olmak üzere toplan 453 hasta çalışmaya alındı. Ancak tedavi takibi sırasında İstanbul dışı VSD'lerenakil olan 12 hasta analizden çıkarıldı. Hastaların demografik özellikleri, olgu tanımları, tedavi süresi ve rejimleri, tedavi sonuçları, nüks gelişmesi ve nüks durumundaki takipleri incelendi. Verilerin analizinde kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde Pearson Ki-Kare, Fisher'sExact testi kullanıldı. Karıştırıcı faktörleri değerlendirmek için logistik regresyon analizi kullanıldı. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan toplam 453 hastanın analizi yapılırken nakil giden 12 hasta analizden çıkarıldı. Hastaların yıllara göre dağılımları benzerdi. Vaka grubundaki hastaların %71,5'i, kontrol grubundaki hastaların %78,8'i erkekti. Tüm olgulara baktığımızda medyan yaş 44'tü (±16,318). Yabancı ülke uyruklu olan hastalara baktığımızda vaka grubunda 11(%7,3) hasta, kontrol grubunda 5 (%1,7) hasta olduğu görüldü (p=0,005). Olgularımızın hepsinde akciğer tüberkülozu olmakla beraber vaka grubunda 16(%10,6) hastada, kontrol grubunda 18(%6,0) hastada eşlik eden akciğer dışı tutulum izlendi (p=0,089). Olgu tanımlarına baktığımızda önceden tedavi gören olgular vaka grubunda 17 (%11,3) hasta, kontrol grubunda ise 26 (%8,6) hasta saptandı (p=0,397). Vaka grubundaki hastaların 86 (%57)'sı birinci seçenek ilaçlarla 9 ay tedavi aldığı görüldü. Kontrol grubundaki hastaların ise 222 (%73,8)'si birinci seçenek ilaçlarla 6 ay tedavi aldığı görüldü. Tedavi başarısı toplam vakalarda 412 (%93.4), kontrol grubunda 281(%94.6), vaka grubunda 131 (%91.0) bulunmuştur. İki grup arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p=0,156). Hastaların kültür konversiyon zamanlarına baktığımızda vaka grubunda 35 (%26,9) hastada 1.ayda, 62 (%47,7) hastada 2.ayda; kontrol grubunda 65 (%24,2) hastada 1.ayda, 131 (%48,7) hastada 2.ayda kültür konversiyonu izlenmiştir. İki grup arasında kültür konversiyon zamanlarında istatistiksel olarak fark izlenmemiştir (p=0,943). Sonuç: Her iki grupta da erkek hasta oranın daha fazla olduğunu saptadık. Hastalarda izole INH direnci gelişiminde yabancı uyruklu olmak risk faktörü olduğu düşünülebilir. İzole INH dirençli akciğer tüberkülozlu hastalara ülkemizdeki Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi'nde önerilen 2 ay HRZE, 7 ay HRE şeklinde verilen tedavi rejimi başarılı sonuçlar vermektedir. Hastaların kültür konversiyon zamanları uzamamaktadır. Nüks gelişimi açısından bu tedavi rejimi risk artışı yapmamıştır. Tedaviye kinolon eklenmemesi de ilerde gelişebilecek yeni ilaç dirençlerine karşı kinolonun hala ana ilaç olarak güvenle kullanılabileceğimiz düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Akciğer tüberkülozu, INH direnci, Kültür konversiyonu