Ergenlerde algılanan anne baba tutumları akran zorbalığı gösterme ve maruz kalma ile yalnızlık düzeyleri ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜRŞİDE VURAL
Danışman: Dilek KONUKBAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada lise öğrencisi olan ergenlerde algılanan anne baba tutumları, akran zorbalığında bulunma ve maruz kalma ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır Gereç ve Yöntem: Çalışma çok merkezli olup 4 adet devlet okulunda 2020- 2021 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar döneminde öğrenim görmekte olan 271 kız 196 erkek öğrenci olmak üzere toplam 467 lise öğrencisi ile yapılmıştır. Bu çalışmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ), UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu (UCLA- KF) ve Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu (AZBÖ-EF) kullanılmıştır. Çalışmada veri değerlendirilmesi için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde Kolmogorov-Smirnov Normallik Testi, Independent Samples t testi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Spearman's Korelasyon Testi, Games-Howell PostHoc testi kullanılmıştır. Bulgular: UCLA Yalnızlık Ölçeği ortalama puanı (14,07±4.38); AZBÖ (Zorba) toplam ortalama puanı (97,90±95,49); AZBÖ (Kurban) toplam ortalama puanı (97,2±88,5); ABTÖ toplam puan hesap0laması yoktur. ABTÖ "Kabul/İlgi" alt boyut ortalama puanı (27,15±5,27); ABTÖ "Psikolojik/Özerklik" alt boyut ortalama puanı ortalama (25,55±5,12); ABTÖ "Kontrol/Denetleme" alt boyut ortalama puanı (21,57±5,97) bulunmuştur. UCLA Yalnızlık Ölçeği toplam puanı ile ABTÖ alt boyutlarından "Kabul/İlgi" ve "Psikolojik Özerklik" puanları arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p 0.05). ABTÖ alt boyutlarından "Kontrol/Denetleme" puanı ile AZBÖ (Zorba) ve AZBÖ (Kurban) toplam puanları arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı yüksek düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). AZBÖ (Zorba) toplam puanı ile AZBÖ (Kurban) toplam puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Sosyodemografik veriler açısından karşılaştırıldığında ise yaş,cinsiyet, sınıf ve okul türü özelliklerinin yalnızlık düzeyleri üzerinde; baba ve annelerin eğitim düzeylerinin, öğrencilerin sınıf, okul türü, akademik başarı, disiplin uyarısı faktörlerinin anne baba tutumları üzerinde; yaş, cinsiyet, okul türü, sınıf, kaçıncı çocuk olma durumları, disiplin uyarısı, arkadaşlarının kendinden daha iyi olduğunu düşünme faktörleri ise akran zorbalığında bulunma ve maruz kalma üzerinde etkili olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Bu araştırma sonucunda ergenlerde zorbalık davranışları arttıkça zorbalığa maruz kalmanın arttığı, akran zorbalığı yapma ve maruz kalmanın orta düzeyde olduğu ve en çok fiziksel zorbalık yaptıkları ve maruz kaldıkları belirlenmiştir. Ayrıca yalnızlık düzeylerinin otoriter anne baba tutumuna sahip ergenlerde arttığı, zorba ve mağdur olmanın müsamahakar aile tutumuna sahip ergenlerde daha fazla olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Akran Zorbalığı, Yalnızlık, Anne Baba Tutumu, Ergenlik