Kızılcahamam Aile Hekimliği birimine başvuran hastaların ağrı kesici ilaç kullanımlarının akılcı ilaç kullanımı açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDEM ŞAHİN KÖSE
Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, Kızılcahamam Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran yetişkin bireylerin ağrı kesici ilaç kullanım alışkanlıklarını ve bilgi düzeylerini akılcı ilaç kullanımı (AİK) ilkeleri açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırmaya, Aile Sağlığı Merkezi 4 Nolu Birimi'ne başvuran 40 yaş ve üzeri 340 birey dahil edilmiştir. Veriler, sosyodemografik bilgi formu, araştırmacı tarafından hazırlanan anket ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği ile toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, Independent Samples t-testi, One-Way ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %60,3'ü kadın, yaş ortalaması 61,4±14,0 yıldır. En kalabalık yaş grubu ≥70 yaş (%32,1) olup, katılımcıların %72,9'u evli, %43,8'i ilköğretim mezunudur. Kronik hastalığı olanların oranı %71,5'tir. Son bir ay içinde ağrı kesici kullananların oranı %98,8'dir. En sık kullanım nedeni eklem ağrısı (%60,9), en çok tercih edilen form tablet (%93,2), en sık kullanılan etken madde parasetamoldür (%37,6). Katılımcıların %43,8'i doktora danışmadan bazen ağrı kesici kullandığını, %49,4'ü reçetesiz satın almayı bazen doğru bulduğunu belirtmiştir. Aynı anda birden fazla ağrı kesici kullanımını zararsız görenlerin oranı %0,3'tür. AİK toplam puanı 64,6±4,7; alt ölçeklerden özyeterlik 24,0±2,4, duyarlılık 18,6±2,3, önemseme 21,9±2,1 bulunmuştur. Eğitim düzeyi yükseldikçe toplam AİK ve önemseme puanları artmıştır (p<0,05). Kronik hastalığı olmayanların puanları anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05). Yaş ile toplam AİK (r=-0,113) ve önemseme (r=-0,230) arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Katılımcıların büyük çoğunluğu ağrı kesici ilaçları sık kullanmakta, ancak akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi eksiklikleri sürmektedir. Eğitim düzeyi AİK davranışlarını en güçlü şekilde belirleyen faktör olup, yaş ilerledikçe önemseme düzeyinin azaldığı görülmüştür. Bulgular, toplumda eğitim ve farkındalık temelli birinci basamak müdahalelerin güçlendirilmesi gereğini ortaya koymaktadır Anahtar Kelimeler: Ağrı, akılcı ilaç kullanımı, aile hekimliği, ağrı kesici, toplum sağlığı