COVID-19 pandemisinde sağlık çalışanlarının zihinsel sağlık durumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKBERK AKGÖLLÜ
Danışman: Mehmet ÖZEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: COVID-19 pandemisi insanlarda önemli derecede belirsizlik, korku, endişe uyandıran benzeri görülmemiş bir küresel sağlık krizi haline gelmiştir. Salgının yarattığı psikolojik stresle ilişkili olarak insanlarda depresyon, anksiyete, somatizasyon ve fizyolojik işlevlerde bozulma gibi birçok rahatsızlık ortaya çıkmıştır. Salgına karşı en önde görev yapan sağlık çalışanları psikolojik sıkıntı ve diğer ruh sağlığı sorunları yaşama riski altındadır. Bu çalışmada COVID-19 pandemisi devam ederken sağlık çalışanlarının maruz kaldığı travmatik stres ve korkunun düzeyi, etkileri ve yarattığı olumsuz sonuçların saptanması, sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin incelenmesi ve olumsuz sonuçlarla mücadele yollarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi (EAH) ile Antalya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi (AÜTF) Hastanesi'nde yapılmıştır. Araştırmaya dahil edilen kişiler Antalya EAH'de görevli 4800 ve AÜTF Hastanesi'nde görevli 3800 olmak üzere toplam 8600 sağlık çalışanı arasından gönüllülük esasına göre belirlenmiştir. Örneklem büyüklüğü %95 güven aralığı, %95 güç ve %5 örneklem hatası ile "evreni bilinen örneklem büyüklüğü hesaplama" formülü ile 368 bulunmuştur. Katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarına araştırma hakkında kapsamlı bilgi verilerek sözlü ve yazılı onam alınmıştır. Katılımcılarla yüz yüze görüşme yapılarak; sosyodemografik veri toplama formu doldurulmuş, COVID-19 Peritravmatik Distres Ölçeği (CPDI) ve COVID-19 Korkusu Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya yaşları 20 ile 57 arasında (ortalama; 35,09±9,13 yıl) olan toplam 368 kişi katıldı. Kadınların ve evli olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanları anlamlı düzeyde daha yüksekti. Çalışma süresi 11 yıl ve üstü olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanları 0-2 yıl arası olanlara göre daha yüksek bulundu. Kırk yaş üstü veya 30 yaş üstü kişilerin COVID-19 Korkusu Ölçeği puanları daha yüksekti. Ek hastalığı olan katılımcıların CPDI puanları istatistiksel olarak daha yüksek belirlendi. Evinde COVID-19'a yakalanma riski yüksek birey olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanlarının olmayanlara göre, hemşire ve ebelerin COVID-19 Korkusu Ölçeği puanlarının doktorlara göre daha yüksek belirlendi. Aşı tereddütü olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanlarının aşı ile kaygı durumu değişmeyen katılımcılara göre daha yüksek olduğu saptandı. Sonuç: Bu çalışmada elde edilen bulgular; pandemiye karşı en ön safta, büyük güçlüklerle mücadele eden sağlık çalışanlarının ağırlaşan iş koşulları altında fiziksel olarak yıpranmalarının yanı sıra zihinsel olarak da olumsuz etkilendiklerini göstermektedir. Evli, çocuklu ve kadın olmak, kronik hastalığı olmak, evinde COVID-19 riskli bireyle yaşamak, 30 yaşın üstünde olmak gibi faktörler sağlık çalışanlarının yaşadığı ruhsal travmayı artırmaktadır. Sağlık sisteminin işlerliğinin bozulmaması ve kaliteli hasta bakım hizmetinin aksamadan sürdürülebilmesi için sağlık çalışanlarının zihinsel sağlığı korunmalıdır. Güvenli çalışma ortamlarının sağlanması, çalışma saatlerinin düzenlenmesi, çalışanlara maddi ve psikososyal açıdan destek verilmesi, ruhsal bozuklukların hem önlenmesi hem de erken dönemde saptanarak tedavi edilmesi için planlama yapılması gerekmektedir.