Acil servise başvuran, kan gazı değerlendirmesi yapılan onkoloji hastalarında ölçülen serum laktat düzeyinin kısa ve orta dönem mortalite üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İHSAN ULUSOY
Danışman: Mustafa KEŞAPLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Onkolojik hastalıklar; travma dışı en sık ölüm sebepleri arasındadır. Global kanser gözlem veri tabanına göre 2018 yılında 100000 kişide 1 yeni vaka olarak belirlenmiştir. Artan prevelansa bağlı olarak acil servise de onkoloji hastalarının başvurusu artmaktadır. Hastaların en sık başvuru şikayetleri; lokal tümör etkisi, kan biyokimyasal değerlerinin bozulması, hematolojik değişimler ve onkolojik tedavilerin komplikasyonlarına bağlı olarak gelişmektedir. Bu çalışmada amacımız acil servise başvuran onkolojik hastaların laktat düzeylerinin kısa ve orta dönem mortalite belirlenmesi üzerine etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne 2019 Haziran ve Aralık ayları arasında başvuran onkoloji hastalarından onam alınarak, araştırma formuna verileri kaydedildi. Epidemiyolojik özellikleri, vital parametreleri, Glasgow Koma Skoru, Zubrod skoru, kan biyokimyasal verileri ve mortalitesi takip edildi. Elde edilen veriler istatiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: 1490 onkolojik hasta değerlendirildi, 630'u kadın (%42,3), 860'ı erkekti (%57,7). En sık rastlanan malignite 423 hasta ile Akciğer kanseri olarak saptandı (%28,4). Günlük aktivite değerlendirme skoru olan Zubrod skorlamasına göre, hastaların %14'ü normal günlük aktivitelerine devam ederken, %34,8'i günlük hayatının %50'sini yatak dışında geçirmekte idi. Laktat düzeyleri ortalama 2,1±1,3 mmol/l olarak saptandı. Hastaların 891'i (%59,8) 0-3 saat içinde acil servisten taburcu edildi. Acil serviste 3 hasta (%0,2) exitus oldu. Mortalite takiplerinde, 28 hasta 1.günde, 89 hasta 3.günde, 179 hasta 7.günde ve 417 hasta 30.günde exitus oldu. Kan laktat değerleri 3 mmol/l ve üzerinde olan hastalarda ölüm oranı %62,5 olarak saptandı ve laktat değerindeki artış ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi. Zubrod skoru ile mortalite karşılaştırıldığında skoru 0 olan hastalarda mortalite 29,6±0,1 gün olarak bulundu, skoru 4 olan hastalarda mortalite 10,5±0,9 gün olarak gözlemlendi. Zubrod skoru arttıkça mortalitenin arttığı görüldü. Sonuç: Onkoloji hastalarında kullanılan günlük aktivite skorlama sistemi Zubrod skoru ve kan laktat düzeylerinin mortalite belirlenmesi üzerine prediktif değeri olabileceği ve kullanılabileceği saptandı.