Kronik ürtiker hastalarının fenotipizasyonu ve kronik ürtikerde tedavide kullanılan ilaçların tedavide kalım sürelerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HUZEYFE KULU
Danışman: Ragıp ERTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik ürtiker hastalığı kaşıntı kabarma ve kızarma şikayetleri ile oluşan, kişinin yaşam kalitesini bozan sosyal ilişkileri etkileyen bir hastalıktır. Tedavisinde H1 antihistaminerjik ilaçlar başta olmak üzere anti immunoglobulin E antikoru olan omalizumab kullanılmaktadır. Tedavi etkinliğini belirlemek için ilaçta kalım süreleri son yıllarda önemli bir belirteç haline gelmiştir. Biz de bu ilaçta kalım çalışmasını antihistaminlerin ve omalizumabın kronik ürtikerde etkinliğini görmek amacıyla planladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Haziran 2016'dan Mart 2021'e kadar olan süreçte başvurmuş, kronik ürtiker nedeniyle takip edilen 214 kadın (%71.3) ve 86 erkek olmak üzere 300 hasta dahil edilmiştir. Geriye dönük dosya taraması ila hastaların kullandıkları tedaviler, tedaviyi bırakma nedenleri, tedaviyi alma süreleri ay bazında not edilmiştir. 300 hastaya ait kullanılan ilaç bilgileri azalan sıra ile omalizumab 197, levosetirizin 102, bilastin 58, desloratadin 48, feksofenadin 38, rupatadin 35 ve setirizin 12 adet ilaç kaydı ile çalışmada analizlere dahil edilmiştir. Tedavi başlangıcı ve bitişinde hastaların ürtiker kontrol testi skorları da hasta dosyasından alınmıştır. İlaçta kalım analizleri genel ilaçta kalım, iyi kontrolle ilaçta kalım, kötü kontrolle ilaçta kalım, etkisizlik sebebiyle ilaçta kalım ve yan etki sebebiyle ilaçta kalım olmak üzere 5 grupta incelenmiştir. Bulgular: Antihistaminlerin kendi arasındaki karşılaştırmada setirizin iyi kontrol sağlamada levosetirizine üstün bulunmuş, bilastin ve feksofenadin ise levosetirizine kıyasla kötü kontrolle kesilmede yüksek riskli bulunmuştur. Omalizumab ve antihistamin gruplarının karşılaştırılmasında etkinlik açısından omalizumab iyi kontrolle kesilme hariç diğer analizlerde üstün bulunmuş, yan etkiler açısından kesilmede fark görülmemiştir. Tüm ilaçların değerlendirildiği analizlerde genel ilaçta kalımı en yüksek ilaç omalizumab olurken onu sırasıyla bilastin, levosetirizin ve desloratadin takip etmiştir. Omalizumaba göre iyi kontrolle kesilme analizinde desloratadin, rupatadin ve setirizin anlamlı yüksek oranlara sahip bulunmuştur. Omalizumaba göre yan etkiden dolayı kesilmede ise sadece setirizin anlamlı yüksek riske sahip bulunmuştur. Antihistaminlerin standart doz ve yüksek doz karşılaştırmasında yan etkiler açısından yüksek dozun ek bir risk içermediği görülmüştür. Bağımsız risk faktörlerini belirlemek için yapılan çoklu regresyon analizlerinde alerjik konjonktivit varlığı genel ilaçta kalım açısından 1.52(1.01-2.28), p=0.042 risk oranı ile yüksek riskli tespit edilmiştir. Başvuru zamanındaki hastalık süresinin uzunluğu ise iyi kontrolle ilaçta kalım açısından 0.96(0.92-0.99), p=0.033 risk oranı ile düşük riskli olarak tespit edilmiştir. Etkisizlik sebebiyle ilaçta kalım açısından çoklu regresyon analizlerine bakıldığında alerjik rinit varlığı 0.55(0.34-0.91), p=0.020 risk oranı ile düşük riskli, alerjik konjonktivit varlığı 2.35(1.12-4.93), p=0.023 risk oranı ile yüksek riskli olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar: Genel anlamda birbirine üstün bir antihistamin ilaç olmamasına rağmen çeşitli yönlerden bilastin, levosetirizin, setirizin, desloratadin ve rupatadinin etkili olduğu söylenebilir. Omalizumab tedavisi hem etkinlik hem güvenlik açısından dirençli hastalarda tercih edilebilecek tedavilerdendir. En uzun ilaçta kalım oranlarıyla da etkinliği bir kez daha gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: kronik ürtiker, antihistamin, omalizumab, tedavide kalım