Perioküler bazal hücreli karsinomlarda karbonik anhidraz IX düzeyi ve serum antioksidan enzim düzeylerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NİLAY ÖZGÜR SARI
Danışman: Nilay YÜKSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Perioküler bazal hücreli karsinomlarda (BHK) karbonik anhidraz IX'un (CA-IX) immünhistokimyasal ekspresyonu ile serumda CA-IX ve temel antioksidan enzim düzeylerinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya prospektif olarak 15 BHK hastası dahil edildi. Total olarak ve en az 2 mm temiz cerrahi sınırla çıkartılan tümör dokusunda immünhistokimyasal (İHK) olarak CA-IX ekspresyonu değerlendirildi. Hastalardan preoperatif alınan venöz kan örneğinden elde edilen serum örneklerinde Süperoksit Dismutaz 1 (SOD1), Katalaz (CAT), Glutatyon Peroksidaz 1 (GPX1) ve CA-IX enzim protein düzeyleri ELİSA yöntemi ile ölçüldü. Aynı hastalarda, BHK tedavisine yönelik temiz cerrahi sınır ile total eksizyon yapıldıktan 1 ay sonra, serum SOD1, CAT, GPX1 ve CA-IX enzim protein düzeyleri tekrar değerlendirildi. Kontrol grubu olarak yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş, herhangi bir sistemik hastalığı olmayan üst göz kapağı blefaroplasti cerrahisi geçiren 18 hasta dahil edildi. Eksize edilen üst kapak cilt dokusunda İHK ile CA-IX ekspresyonu incelendi. Alınan serum örneklerinde SOD1, CAT, GPX1 ve CA-IX enzim protein düzeyleri ölçüldü. Bulgular: BHK grubunda yapılan incelemelerde, kontrol grubuna kıyasla preoperatif serum CA-IX seviyelerinin daha yüksek, serum GPX1, CAT ve SOD1 seviyelerinin ise daha düşük olduğu tespit edildi (p = 0.001). Çalışmaya katılan 15 BHK hastasının 11'inde (%73), İHK incelemesinde CA-IX boyanmasının pozitif olduğu tespit edildi. İHK boyama sonuçlarına göre, CA-IX boyanması pozitif olan hastaların postoperatif serum CA-IX değerlerinin daha yüksek olduğu görüldü (p = 0.014). BHK hastalarında cerrahi sonrası 1. ayda SOD1 ve GPX1 seviyelerinde artış, CA-IX seviyesinde ise azalma görüldü (p < 0.05). Preoperatif serum CA-IX ile CAT, SOD1 ve GPX1 arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p < 0,05). Postoperatif serum CA-IX ile GPX1 arasında da negatif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p < 0.05). Perioküler bölge dışında BHK hikayesi olan hastalarda ise preoperatif ve postoperatif CAT seviyelerinin daha yüksek olduğu izlendi (p < 0.05). İnfiltratif tip BHK grubunda, preoperatif serum CA-IX düzeyleri nodüler ve nodülokistik tip BHK gruplarından daha yüksek tespit edildi (p < 0.05). Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre, CA-IX perioküler BHK dokularında yüksek oranda bulunmaktadır. CA-IX'un, BHK hastalarının serumlarında da sağlıklı bireylerden daha yüksek tespit edilmesi, bu enzimin sadece tümör dokusunda lokalize olarak değil sistemik olarak da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. BHK hastalarında daha düşük tespit edilen antioksidan enzim düzeyleri, bu hastalardaki olası sistemik oksidatif stresin göstergesi olarak etyolojiden sorumlu olabilir. Anahtar Kelimeler: Bazal Hücreli Karsinom, Karbonik Anhidraz IX, Katalaz, Süperoksit Dismutaz, Glutatyon Peroksidaz