Romatoid artritli hastalarda D vitamini düzeylerinin hastalik aktivitesi, uyku kalitesi ve yorgunluk şiddeti üzerine etkisi

ONUR ÇELENK

Romatoid artritli hastalarda D vitamini düzeylerinin hastalik aktivitesi, uyku kalitesi ve yorgunluk şiddeti üzerine etkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ONUR ÇELENK

Danışman: Okcan BASAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Bu çalışmada vitamin D eksikliğinin romatoid artrit (RA) hastalarında görülme sıklığı ile hastalık aktivitesi, yorgunluk ve uyku üzerine etkisinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma 15 Şubat - 15 Mayıs 2020 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Eğitim Araştırma Hastanesi Romatoloji ve Aile Hekimliği Kliniklerine başvuran 106 RA hastası ve 86 kontrol hastası olmak üzere 192 hasta ile tek merkezli, prospektif, kesitsel bir araştırma olarak planlandı. Katılımcıların sağlık durumları Health Assessment Questionnaire (HAQ) ile, hastalık aktivitesi Disease Activity Score (DAS-28) ile, uyku Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği ve Epworth Uykululuk Ölçeği ile, yorgunluk Yorgunluk Şiddeti Ölçeği ile, ağrı Visual Analogue Scale (VAS) ile , fiziksel aktivite Birinci Basamak için Fiziksel Aktivite Anketi (BBFAA) ile değerlendirildi. Tüm hastaların D vitamini, CRP, RF, Anti- CCP parametreleri kayıt altına alındı. Bulgular: 144'ü (%75) kadın ve 48'i (%25) erkek olmak üzere (ort. yaş = 51.84±13.95 yıl) toplam 192 olgu ile yapılan çalışmada, Vitamin D düzeyleri kontrol ( 21,02±10,78) ve hasta grubunda (20,22±8,81) benzerdi (p=0.578). Gruplar arası yaş, cinsiyet dağılımı, BMI, medeni durum, yaşadığı yer, sigara ve alkol kullanımları açısından fark yoktu (P<0.05). RA hastalarının %52.8' inde, kontrol grubunun %48.8'inde vitamin D eksikliği izlendi. RA hastalarının %22,6'sı remisyonda iken, %9,4'ü düşük düzey, %57,5'u orta düzey, %10.4' ü yüksek düzey aktifti. D vitamini yetersiz olan RA hastalarında daha yüksek hastalık aktivitesi görüldü (p=0.040). Vitamin D seviyesi arttıkça ağrı (r= -0,286; p=0,033) , hassas eklem sayısı (r= -0,197 p=0,042) ile hastalık aktivitesinin (r= -0,286 p=0,003) azalmakta olduğu ve ROC analizinde vitamin D eksikliği için DAS-28 aktivite skoru kesim değerinin 3,03 (EAA:0,616 p=0,037 Sensitivite: 0.804 Spesifite:0,420 ) olduğu belirlendi. Vitamin D eksikliği görülme sıklığı kontrol grubu ile benzer olsa da (p<0,001), RA hastalarında yorgunluk şiddeti (p<0,001) ve uykululuk düzeyleri (p<0,001) daha yüksek değerlerde iken, uyku kalitesi (p<0,001) ve fiziksel aktivite düzeyi (p<0,001) daha düşük düzeyde saptanmıştır. RA hastalarında yaklaşık 6 kat daha kötü uyku, 3 kat daha fazla gündüz uykululuk hali gözlenmiş ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede kötü uyku kalitesi saptanmıştır (p<0,001). D vitamini yetersiz olan RA hastalarında PUKİ skoru 8 puan ve üzeri (EAA:0,656 p=0.003 Sensitivite: 0.464 Spesifite: 0,780) saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda vitamin D eksikliği olan RA hastalarının normalden daha yorgun ve gündüz uykulu olduğu, tümünün kötü uyku kalitesine sahip ve özellikle hastalık aktivitesi orta ve şiddetli düzeyde olan RA hastalarında vitamin D replasmanı gerektiği sonucu çıkmıştır.