Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında koku bozukluğunun prevalansı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SITKI BERAT TANFER
Danışman: Hüseyin ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes Mellitus epidemik oranlara ulaşmış kronik bir hastalık olmanın yanında yol açtığı mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlar nedeniyle önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Diyabetiknöropati,yüksekmorbiditevemortaliteileseyredenvediyabetikhastaların yaşamkalitesiniazaltanönemlibirkomplikasyondur.Yüksek plazma glukoz seviyelerinin santral ve periferik sinirlere toksik etkili olduğu bilinmektedir. Koku fonksiyon bozukluğunun, glikoz toksisitesi, mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlarında altında yatan oksidatif stresle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca yapılan bazı çalışmalarda koku fonksiyon bozukluğunun diyabetik nöropatinin santral belirtilerinden olabileceği düşünülmektedir. Çalışmamızda Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) hastalarında koku bozukluğunun prevalansı ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma olgu-kontrol türünde bir çalışmadır. Çalışmamızın olgu grubu diyabetik hastalardan, kontrol grubu ise diyabet tanısı olmayan hastalardan oluşmaktadır. Çalışma örneklemimiz S.B.Ü.KartalDr.LütfiKırdarŞehirHastanesi'ne bağlı Üst Kaynarca Diyabet Merkezi ve S.B.Ü.KartalDr.LütfiKırdarŞehirHastanesiAileHekimliğine bağlı poliklinikler ve eğitim aile sağlık merkezlerine başvuran 18 yaş üstü ve araştırmaya katılma kriterlerine uyan hastalardan oluşmaktadır. Çalışmamızın olgu grubu 156 tip 2 DM hastasından oluşmakta iken, kontrol grubu ise 161 diyabet tanısı olmayan hastadan oluşmaktadır. Çalışmaya toplam 317 kişi dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların yaş, cinsiyet, sosyodemografik özellikleri ve kronik hastalıkları ilgili veri toplama formuna işlenmiştir. Olgu grubunu oluşturan tip 2 DM hastalarının diyabet tedavileri, diyabet süreleri ve diyabete bağlı komplikasyonları detaylı olarak öğrenilmiştir. Tüm hastaların laboratuvar parametreleri hasta dosyalarından incelenmiştir. Ayrıca tüm hastalar, Türkçe geçerlilik ve güvenirlilik çalışmaları yapılmış olan "Koku Alma Fonksiyonu ve Koku ile ilişkili Yaşam Kalitesi Öz-Değerlendirme Anketi (ASOF) ölçeği kullanılarak koku alma kapasitesi ve koku ile ilişkili yaşam kalitesi değerlendirilmiştir.Tüm analizlerde p<0.05 değerleri anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya olgu grubundan 156 tip 2 DM hastası ve kontrol grubundan 161 diyabet tanısı olmayan toplam 317 hasta katılmıştır. Çalışmaya katılan317 hastanın 135 (%42)'i erkek, 182 (%58)'sikadınidi. Olgu ve kontrol grubunun genel özellikleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktaydı. ASOF koku anketinin alt ölçeklerinden olan bildirilen kokuları algılama kapasitesinden aldıkları puanlar kıyaslandığında, olgu grubunda belirli kokuları algılama kapasitesi skoru düşük olanların sayısı 14 (%9) iken, bu oran kontrol grubunda 0'dır (p=0,000). Koku ile ilişkili yaşam kalitesi ölçek puanlarına bakıldığında, olgu grubunda koku duyusu ile ilişkili yaşam kalitesi yetersiz katılımcı sayısı 34 (%21.8), bu sayı kontrol grubunda 14 (%8.7) olarak tespit edilmiştir (p=0,002) Sonuç: Tip 2 DM komplikasyonları ve tedavileri günümüzde hala güncelliğini korumaktadır. Yapılan bazı çalışmalarda koku işlev bozukluğu taramasının, diyabetik nöropati gibi mikrovasküler komplikasyonların tanınmasında erken uyarı belirteci olabileceğinden bahsedilmiştir. Bizim çalışmamızda da olgu ve kontrol gurupları arasında koku fonksiyonu ve koku ile ilişkili yaşam kalitesi ölçeklerinden aldıkları skorlar arasında anlamlı farklılıklar mevcuttu. Diyabet ve koku arasındaki ilişki ancak sınırlı sayıda çalışma ile gösterilmiş olsa da daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç olduğu açıktır. Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Koku bozukluğu, Koku Alma Fonksiyonu ve Koku ile ilişkili Yaşam Kalitesi Öz-Değerlendirme Anketi (ASOF)