Puberte prekoks nedeniyle GnRH analog tedavisi uygulanan kız çocuklarda tedaviye bağlı istenmeyen etkilerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA YILMAZ AYDAL
Danışman: Heves KIRMIZIBEKMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH) analogları, santral puberte prekoks tedavisinde uzun süredir kullanılmaktadır. Tedavide kullanılan GnRH analog preparatlarının vücut kitle indeksini (VKİ) artırdığına dair endişeler vardır. İlacın prospektüs bilgilerine göre bugüne kadar bildirilmiş yan etkiler arasında vajinal kanama, ateş basması, baş ağrısı, kusma ve femur epifizi kayması bildirilmiştir. Son yıllarda klinisyenler arasında tedavi altındaki kızlarda artmış deri çatlakları gözlendiği paylaşılmaya başlandı. Çalışmamızda tedavi ilişkili yan etkilerin değerlendirilmesi amaçlanmış olmakla birlikte özellikle de yeterli bilgi bulunmadığından deri bulguları daha detaylı incelenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye EAH Çocuk Endokrinoloji Polikliniğinde, Ocak 2021- Ocak 2024 tarihleri arasında Puberte Prekoks tanısı alan kız hastalar dahil edilmiştir. Hastaların puberte evresi boy, ağırlık, vücut ktle indeksi, kemik yaşı ve uterus uzun çapı, over volümleri ve sistemik fizik muayene bulguları dosyalarından kaydedilmiştir. Takipten çıkmış hastalar ise hastane kayıt sistemindeki numaralarından aranarak yan etkiler, lokal komplikasyonlar açısından sorgulanmış, deri bulgularından yakınanlar ve çalışmaya katılmayı kabul edenler hastaneye muayeneye çağrılmıştır. Veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 77 kız hasta dahil edilmiştir. Hastaların puberte başlama yaşları ortalama 7,5±0,87 yıl; tedavi başlama yaşları ortalama 8,05±0,8 yıl; toplam tedavi altındaki süre 6 ay-4 yıl arası (21,2±8,7 ay); toplam kümülatif doz ortalama 80,5±32,9 mg idi. Tedavi altındaki izlemde hastaların 36'sında (%46,8) boy SDS değerinde azalma, 44'ünde (%57) VKİ SDS değerinde artma olup değişikliklerde klinik ve istatistiksel anlamlılık saptanmadı. Bu çalışmada, enjeksiyon bölgesinde ağrı ve/veya kızarıklık ve/veya şişlik olarak tanımlanan lokal komplikasyonlar en sık görülen yan etkilerdi. Hastaların tedavi altındaki izlemde kümülatif ilaç dozu ≤80 mg olan ve >80 mg olanlar ve toplam tedavi süresi ≤24 ay ve >24 ay olanlar arasında antropometrik değişiklikler ve lokal komplikasyon oluşumu açısından anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Hasta grubumuzda hiçbir hastada tedavi sürecinde kalıcı deri değişikliği bulgusu saptanmamıştır. Tartışma: Çalışmamızın sonuçlarına göre, ortalama iki yıl kadar takibi olan hasta grubumuzda tedavi altındaki izlemde maruz kalınan toplam dozu yüksek olan ve olmayanlar; toplam tedavi süresi uzun olan ve olmayanlar;löprolid veya triptorelin kullananlar arasında boy SDS ve VKİ SDS değerleri açısından anlamlı fark tespit edilmemiştir. GnRH analogları her ne kadar genel olarak güvenli ilaçlar olsalar da tedavi sürecinde ilacın cinsinden, süreden ve dozdan bağımsız şekilde lokal komplikasyonlar gelişebilecektir. Bu yaş grubunda aile ile birlikte tedavi başlama veya tedaviye devam etme kararı verirken mutlaka dikkate alınması gereken bir durumdur. Anahtar Kelimeler: Puberte prekoks, GnRH analogları, yan etkiler