Herpes zoster gelişimi ile psikososyal stres ve uyku kalitesi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLA ÇAĞLA DURMUŞ
Danışman: İlknur ALTUNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, herpes zoster gelişimi ile psikososyal stres ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, HZ hastalarında klinik şiddet ile bu faktörler arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu olgu-kontrol çalışmasına toplam 280 katılımcı dahil edilmiştir. HZ tanısı alan hastalar ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş sağlıklı kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Katılımcıların psikososyal stres düzeyleri Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Holmes–Rahe Yaşam Olayları Ölçeği ile, anksiyete ve depresyon düzeyleri Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) ile, uyku kalitesi ise Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirilmiştir. Veriler çok değişkenli lojistik regresyon analizleri ile incelenmiştir. Bulgular: HZ hastalarında, kontrol grubuna kıyasla algılanan stres, stresli yaşam olayları, anksiyete ve depresyon düzeylerinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu ve uyku kalitesinin daha kötü olduğu saptanmıştır (tüm p<0,05). Çok değişkenli analizde, Holmes–Rahe stres skoru (OR=1,03; %95 GA: 1,01–1,05; p=0,006) ve ASÖ skoru (OR=1,42; %95 GA: 1,08–1,85; p=0,011) HZ gelişimi için bağımsız belirleyiciler olarak bulunmuştur. HZ hastalarında ağrı şiddeti ile PUKİ toplam skoru arasında güçlü (r=0,711; p<0,001), Holmes–Rahe skoru ile orta düzeyde (r=0,342; p=0,002) korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Psikososyal stres ve uyku bozuklukları, herpes zoster gelişimi ve hastalık şiddeti ile yakından ilişkilidir. Bu bulgular, HZ yönetiminde biyolojik faktörlerin yanı sıra psikososyal değerlendirme ve uyku kalitesinin göz önünde bulundurulmasının önemini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: herpes zoster, stres, uyku kalitesi, anksiyete, depresyon