Palyatif bakım servisinde farklı tanılarla yatan hastalarda bası yarası sıklığı ve mortalite riskinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE DUYAR
Danışman: Umut SAFER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Palyatif bakım servisinde yatan farklı tanılı hasta gruplarındaki bası yarası sıklığı ve mortalite riskini belirleyip ilişkili faktörleri araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Ocak 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında palyatif bakım servisimizde yatan 18 yaş ve üzeri hastalar ile prospektif olarak yapılan çalışmada, hastaların demografik verileri, komorbiditeleri, Charlson Komorbidite İndexi puanları, Katz ve Lawton Brodie ölçekleriyle fonksiyonellik durumu, üriner katater varlığı, alt bezi kullanımı, trakeostomi durumu, beslenme şekilleri, yatış süreleri, FRAIL ölçeğiyle kırılganlık durumu, bası yarası varlığı/evresi/lokalizasyonu ve yatış laboratuvar parametreleri değerlendirildi. Hastaların bir aylık mortalite oranları kaydedildi. 'Kanser ve demans olmayanlar,' 'sadece kanser olanlar,' 'sadece demans olanlar' ve 'kanser ve demans olanlar' olarak dört gruba ayrılan hastalarda hem tüm popülasyonda hem de 60 yaş ve üzeri alt grupta dört grup arası karşılaştırmalar yapıldı. Bulgular: Çalışmaya 101 hasta (ortalama yaş: 70,82±14,39 yıl, %52,5: erkek ve %87,1: 60 yaş ve üzeri) dahil edildi. Hastaların çoğu (%41,6) 'sadece demans olanlar' grubundaydı. Hastaların %55,4'ünde bası yarası mevcuttu (en çok sakral-evre1) ve mortalite oranı %15,8 idi. Dört grup arasında bası yarası bakımından farklılık saptanmazken mortalite oranı anlamlı farklılık gösterdi (p=0,006). 'Sadece kanser olanlar' grubunda 'kanser ve demans olmayanlar' grubuna kıyasla mortalite daha çoktu. Lenfosit, C-reaktif protein, vitamin D düzeyleri dört grup arasında anlamlı farklılık gösterdi (p=0,045, 0,041 ve 0,043, sırasıyla). 60 yaş ve üzeri alt grup analizinde ise dört grup arasında hem bası yarası hem de mortalite bakımından anlamlı farklılık saptandı (p=0,015 ve p=0,014). 'Kanser ve demans olmayanlar' grubuna kıyasla 'sadece demans olanlar' grubunda bası yarası; 'sadece kanser olanlar' grubunda ise mortalite daha fazlaydı. Sonuç: 'Sadece demans olanlar' grubunda bası yarası, 'sadece kanser olanlar' grubunda mortalite daha fazla saptandı. Palyatif bakıma en sık kabul edilen hasta gruplarından olan kanser ve demans hastaları gibi özellikli hasta popülasyonları için bası yarası ve mortalite gelişimini azaltacak spesifik önlemler alınmasını sağlayacak çok merkezli, geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.