Mental retardasyonu olan şaşılık olgularındacerrahi tedavi ve uzun dönem izlem sonuçları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FURKAN MORKOÇ
Danışman: Evin ŞİNGAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Şaşılık cerrahisi uygulanan mental retardasyonlu hastalarda oküler bulgular, cerrahi teknikler ve tedavi sonuçları değerlendirilerek; klinik ve demografik özellikler bağlamında cerrahi başarıyı etkileyen faktörlerin saptanması ve bu spesifik popülasyona özgü cerrahi yaklaşımların belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, retrospektif çalışmaya, 01.01.2000 – 31.12.2024 tarihleri arasında SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği'ne başvuran ve şaşılık cerrahisi uygulanan mental retardasyonu olan 125 hasta dahil edilmiş; hastaların demografik özellikleri, mental retardason şiddeti, deviasyon tipi, konverjans durumu, refraksiyon bulguları, eşlik eden sistemik hastalıkları ve uygulanan cerrahi yöntemler tıbbi kayıtlar üzerinden değerlendirilmiştir. Tüm olgularda cerrahi öncesi ile cerrahi sonrası 1, 3, 6. ay ve son vizitteki oftalmolojik muayene bulguları incelenmiş; motor başarı uzak ve yakın fiksasyondaki deviasyon açılarına göre, sensöryel basan ise Bagolini çizgili cam testi ve Titmus stereopsis testi sonuçları ile analiz edilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun parametrik ve non-parametrik testlerden yararlanılırken, cerrahi başarının zaman içindeki stabilitesi Kaplan-Meier sağ kalım analizi ile, bağımsız risk faktörleri ise Cox regresyon analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya şaşılık cerrahisi uygulanmış mental retardasyonu olan 125 hasta dahil edildi. Hastaların %43,2'si (n=54) kadın, %56,8'i (n=71) erkek olup çalışma grubunun yaş medyanı 60 ay (ÇAA:96) olarak saptandı. Mental retardasyon şiddeti olguların %71,2'sinde (n=89) hafif, %28,8'inde (n=36) ağır düzeydeydi. Etiyolojik dağılım incelendiğinde hastaların %34'ünde serebral palsi, %9,4'ünde Down sendromu, %15, l'inde epilepsi sekeli, %18,9'unda otizm ve %22,6'sında diğer tanılar bulundu. En sık deviasyon tipi ezotropya olup bunu ekzotropya izlemekteydi. Motor başarı oranı %51, sensöryel başarı oranı %35 olarak bulundu. Sağ kalım 13 analizlerinde hafif mental retardasyonu olan hastalarda cerrahi başarının orta ve ağır mental retardasyonu olan hastalara göre daha uzun süre korunduğu saptandı (p<0,05). Ekzotropya grubunda uzun dönem başarısızlık oranlarının ezotropya grubuna göre daha yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Ayrıca konverjansı anormal olan hastalarda cerrahi başarının daha düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Cox regresyon analizinde mental retardasyon şiddetinin cerrahi başarısızlık için bağımsız bir risk faktörü olduğu saptandı. Sonuçlar: Mental retardasyonu olan hastalarda şaşılık cerrahisi motor açıdan kabul edilebilir sonuçlar sağlayabilmekle birlikte, sensöryel başarı oranları daha düşük kalmaktadır. Cerrahi başarı üzerinde mental retardasyon şiddeti, deviasyon tipi ve konverjans durumu gibi faktörlerin etkili olduğu görülmüştür. Özellikle hafif mental retardasyonu olan hastalarda cerrahi başarının daha yüksek olduğu, ekzotropya ve anormal konverjans varlığında ise uzun dönem başarısızlık riskinin arttığı saptanmıştır. Bu bulgular, mental retardasyonu olan hastalarda şaşılık cerrahisinin planlanmasında yalnızca deviasyon açısının değil, hastanın nörogelişimsel durumu ve binoküler fonksiyonlarının da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Mental Retardasyon, Şaşılık Cerrahisi, Ezotropya, Ekzotropya, Konverjans, Binoküler Görme, Cerrahi Sonuçlar