Afet etiği; Ankara ili afet ve acil durum yönetimi başkanlığı (AFAD) ekipleri ile nitel çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERCAN KÜRKLÜ
Danışman: Eray Serdar YURDAKUL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Afetler sonrasında en önemli konu şüphesiz arama kurtarma faaliyetleridir. Afetlerde hızlı ve en etkin müdahale uygulanırken aynı zamanda ortaya çıkan etik ihlalleri tanımlamak ve önlemek çok kolay olmamaktadır. Bu bağlamda hazırlanan bu araştırma ile afet durumlarında karşılaşılan etik sorunların neler olduğunun tespit edilmesi ve bu sorunların çözümüne yönelik yaklaşımların belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Amaca yönelik olarak nitel araştırma metodu kullanılmıştır. Bu kapsamda, afet etiği olgusunu derinlemesine araştırabilmek için amaçlı örneklem ve kar topu metodu ile Ankara AFAD İl Müdürlüğü Afet ve Acil Durum Arama Kurtarma Birliğinde görevli 15 kişi ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmeler sonunda elde edilen verilerin analizinde NVivo (1.7.1-1534 sürümü) yazılımı kullanılarak tümevarımsal olarak içerik ve betimsel yapılmıştır. Bulgular: Arama kurtarma personelinin yaşadıklarından yola çıkarak yapılan nitel analiz neticesinde; afete hazırlık, afete müdahale, iyileştirme, etik yaklaşımlar ve öneriler olmak üzere beş ana tema belirlenmiştir. Bu temalarda katılımcıların; hazır bulunuşluklarına, eğitimlerine, afete müdahalelerde adil karar vermelerini etkileyen hususlara, afet sonrası personelin rehabilitasyonuna, katılımcıların genel olarak etik yaklaşımlarının neler olduğuna, kültürel ve bölge farklılıklarından medya ve protokol etkisine kadar birçok hususa dair olumlu ve olumsuz beklentilerinin olduğu görülmüştür. Sonuç: Afetlerde müdahale ekiplerinin afet süreci boyunca daha önce tecrübe etmedikleri durumlar ile karşılaştıkları ve karar vermek zorunda kaldıkları tespit edilmiştir. Afetlere yönelik kararlarda genel olarak faydacı yaklaşımın etkili olduğu görülmektedir. Müdahale ekiplerinin afet sürecindeki bu kararlarında etik eğitim eksikliği ortaya konmuştur. Benzer şekilde, afette kamuoyunu bilgilendirme sürecinde medya etiğinin eksikliği ön plana çıkmaktadır. Afet bölgesine yapılan protokol ziyaretlerinin arama kurtarma çalışmalarını olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, gönüllülerin plansız bir şekilde afet bölgelerinde bulunmalarının olumsuz etkisi görülmüştür. Bu kapsamda bütünleşik afet yönetim süreçlerinde etik boyutun gerekliliği ve kurumsal çapta afet etiğine yönelik rehberlerin varlığına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir.