Yeme bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin uyku ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE HİLDA DEMİRCİ
Danışman: Serkan GÜNEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmada yeme bozukluğu tanısı (AN, BN, TYB) alan ergen kızlarda uyku ve yaşam kalitesi düzeylerini incelemek ve bu değişkenleri sağlıklı kız akran kontrol grubuyla karşılaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel vaka-kontrol tasarımındaki bu araştırma, Eylül 2025- Mart 2026 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran ergenler ve ebeveynleri ile yürütülmüştür. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli Türkçe Versiyonu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi Ölçeği, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (EDE-Q), Yeme Tutum Testi- 40 (YTT-40), Çocuk ve Ergenler için Yaşam Kalitesi Anketi Ebeveyn Formu uygulanmıştır. Bulgular: Olgu grubunda PUKİ, YTT ve EDE-Q toplam puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek, KINDL-R toplam puanları ise anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p<0,001). Olgu grubunda uykuya dalma güçlüğü ve gece sık uyanma oranları kontrol grubuna göre daha yüksektir. Korelasyon analizinde PUKİ puanları ile YTT (r=0,467) ve EDE-Q (r=0,512) puanları arasında pozitif; KINDL-R puanları arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,001). EDE-Q ile KINDL-R arasında güçlü düzeyde negatif korelasyon bulunmuştur (r=-0,771; p<0,001). Çoklu lineer regresyon analizlerinde yaşam kalitesinin önemli yordayıcılarının yeme bozukluğu belirtileri ve olumsuz yaşam olayları olduğu; uyku kalitesinin ise kontrol grubunda EDE-Q puanı ve olumsuz yaşam olayları, olgu grubunda ise beden kitle indeksi tarafından yordandığı belirlenmiştir. Aracılık analizinde, yeme bozukluğu psikopatolojisinin yaşam kalitesi üzerindeki etkisinde uyku kalitesinin kısmi aracılık rolü olduğu gösterilmiştir (p=0,021). Sonuç: Yeme bozukluğu tanılı ergenlerde uyku kalitesinin bozulduğu ve yaşam kalitesinin belirgin şekilde etkilendiği bulunmuştur. Ayrıca yeme bozukluğu belirtilerinin şiddeti arttıkça uyku kalitesinin kötüleştiği ve yaşam kalitesinin azaldığı saptanmıştır. Ayrıca olumsuz yaşam olaylarının yaşam kalitesi üzerinde önemli bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Aracılık analizi sonuçları, yeme bozukluğu psikopatolojisinin yaşam kalitesi üzerindeki etkisinde uyku kalitesinin kısmi aracılık rolü oynadığını göstermiştir. Bu bulgular, yeme bozukluğu tanılı ergenlerin değerlendirilmesi ve tedavisinde uyku sorunları ile yaşam kalitesinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Anahtar sözcükler: Yeme bozukluğu, uyku kalitesi, yaşam kalitesi, ergenlik.