Beslenme davranışının tip 2 diabetes mellitus risk değerlendirmesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ERTOP ÇOLAK
Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Diyabet; azalmış insülin salgısı, periferik dokularda insülin direnci veya ikisinde birden meydana gelen bozukluklar nedeniyle kanda glukoz artışı ile karakterize ve çoklu sistem tutuluma neden olan bir metabolizma bozukluğudur. Diyabetin sıklığı dünyada ve ülkemizde giderek artmakla beraber gün geçtikçe daha ciddi bir sağlık sorunu haline gelmektedir. Bu çalışma, yetişkin bireylerin beslenme davranışı ile Tip 2 diyabet riski ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı türde bir çalışma olup 15.06.2024-15.09.2024 tarihlerinde SBÜ Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş aralığındaki nondiyabetik bireyler dahil edildi. Diyabet, psikiyatrik hastalık veya beslenme bozukluğu tanısı almış hastalar çalışma dışı bırakıldı. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Finlandiya Diyabet Risk Skoru(FINDRISK) ve Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği(YYDÖ) uygulandı. İstatistiksel olarak p <0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 272 kişi dahil edildi. Yaş ortalaması 41,3±12,0 olan katılımcıların %66,2'si kadın ve %33,8'i erkekti. Katılımcılar normoglisemik ve prediyabetik olarak 2 gruba ayrıldı. Gruplar arasında sosyodemografik özelliklerden yaş, vücut ağırlğı ve bel çevresi açısından anlamlı fark izlendi. YYDÖ'deki "Açlık" ve "Duygusal Aşırı Yeme" puanları prediyabetik hastalarda normoglisemik gruba göre anlamlı yüksek bulundu. YYDÖ'deki "Yavaş Yeme" puanı ise normoglisemik hastalarda prediyabetik gruba göre anlamlı yüksek bulundu. YYDÖ'nün bazı alt boyutlarına verilen cevaplar ile bireylerin 10 yıllık Tip 2 diyabet risk puanları arasında anlamlı ilişki saptandı. FINDRISK'e göre "Yüksek/Çok yüksek" riskli katılımcıların "Açlık" ve "Duygusal Aşırı Yeme" puanları yüksek iken, "Yavaş Yeme" puanları düşük bulundu. YYDÖ'nün diğer alt boyutları ile Tip 2 Diabetes Mellitus riski arasında belirgin bir ilişki izlenmedi. Ayrıca YYDÖ'nün prediyabeti öngörme yeteneği FINDRISK ile kıyaslandı. Sonuç: Çalışmamıza göre duygusal yeme, dışsal yeme, hızlı yeme gibi davranışlar diyabet gelişiminde önemli risk faktörlerindendir. Çalışmamız beslenme alışkanlıklarının diyabet riskini etkiledğini savunan diğer çalışmaları desteklemektedir. YYDÖ'nün prediyabeti öngörme yeteneği daha geniş örneklemlerle çalışılan ek araştırmalar ile tartışılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Diyabet, Beslenme davranışı, Risk değerlendirmesi