İstanbul'daki Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin besin ilaç etkileşimi konusundaki bilgi ve farkındalıklarının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDE ÖZTÜRK
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Besin-ilaç etkileşimleri, ilacın ve besinin farklı mekanizmalarla farklı organ veya dokularda etkileşime girmesi sonucu ilacın/besinin farmakokinetiğinin veya farmakodinamiğinin değişmesi olarak tanımlanır. Bu değişim ilacın veya besinin vücuttaki davranışını ve cevabını olumlu veya olumsuz anlamda etkileyebilir. Olumsuz değişimde ilaca yanıtsızlık veya istenmeyen advers etkiler, besinlerden gerekli faydanın sağlanamaması olabilir. İlaç-İlaç etkileşimleri ilaçların onay alma sürecinde ayrıntılı bir şekilde değerlendirilirken besin-ilaç etkileşimleri bu süreçte sadece standart bir diyet bileşeni ile etkileşimi kapsamaktadır. Oysa asıl ve daha ciddi oluşabilecek besin ilaç etkileşimleri ilaç piyasaya çıktıktan sonra gözlenen etkinin bildirimiyle, çeşitli olgu raporlarıyla yapılan çalışmalarla belirlenebilmektedir. Bu sebeple besin-ilaç etkileşimi hakkında çalışmalar ve farkındalık, ilaç-ilaç etkileşimine kıyasla daha geri planda kalmaktadır. Bu çalışmamızda aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin besin-ilaç etkileşimi konusundaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi, farkındalığın artırılması ve iyileşirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Istanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne bağlı Avrupa Yakasında bulunan eğitim ve araştırma hastanelerindeki 480 aile hekimi asisitanı evreninden %5 hata payı ile %90-%99 arasında güven seviyelerinde örneklem büyüklükleri hesaplanmıştır. Buna göre 214 katılım ile güven seviyesi %95 olarak değerlendirilmiştir. Çalışma 222 aile hekimliği uzmanlık öğrencisinin katılımı ile gerçekleşmiştir. İstatistiksel analiz için SPSS 25.0 for Windows programı kullanılmıştır. Değerlendirme sonuçlarının tanımlayıcı istatistikleri, İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edimiştir. Bulgular: Çalışmamıza 222 aile hekimliği uzmanlık öğrencisi katılmıştır. Çalışmaya dahil edilenlerin %62,1'i kadın, %75,68'i ise tam zamanlı aile hekimliği asistanı idi. Çalışmaya dahil edilen asistan hekimlerin yaş ortalaması 29,91±4,46 olarak hesaplandı. Asistan hekimlerin %40,99'u asistanlığın AHU için 2-3, SAHU için 4-6. Senelerindeydi. Çalışmaya katılanların toplam bilgi puanları değerlendirildiğinde SAHU olan, hekimlik süresince BİE ile karşılaşanlar, dahiliye ve kardiyoloji rotasyonlarını alanların bilgi puanı istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,05). Asistanlık süresi AHU 2-3, SAHU 4-6 yıl olanların toplam bilgi puanı AHU 0-1, SAHU 0-2 yıl olanlara kıyasla istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Kendi çalışmamız ve BİE hakkındaki diğer çalışmalara baktığımızda BİE konusunda hasta ve hekim düzeyinde farkındalığın zayıf olduğunu ve iyileştirilmeye ihtiyaç olduğunu gördük. Çalışmamıza göre, eğitim almış olmak ve deneyim kazanmış olmak BİE konusunda farkındalığı ve bilgi düzeyini artıran durumlardır. Yaptığımız literatür taramasında da BİE'ye verilen önemin henüz ilaç ilaç etkileşimine verilen önem kadar gelişmediğini ve geri planda kaldığını gördük. BİE hakkında daha çok çalışma yapılmalı ve konunun üzerinde daha çok durulmalıdır. Tüm bu çalışmalar ve kazandırılan farkındalık hem hastaların tedaviye yanıtını iyileştirecek hem gerekirse ilaç kullanım dozunda azalmayla veya hastanın yeni ilaçlara olan ihtiyacını azaltıp iyileşme sürecini desteklemesiyle, ilaç israfının önüne geçerek, ilaca yapılan harcamaları azaltıp ekonomiye de katkı sağlayacaktır. Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği, Besin-İlaç Etkileşimi, uzmanlık öğrencileri