Antiglokomatöz ilaçların meibomian bez morfolojisine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPER ŞANLI
Danışman: Evin ŞİNGAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Uzun süreli antiglokomatöz ilaç kullanan hastalar ile sağlıklı bireylerin meibomian bez morfolojilerini non-kontak kızılötesi meibografi cihazı kullanılarak karşılaştırmak amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Göz Hastalıkları Kliniği'nde glokom bölümünde takipli olan en az 1 yıldır, bir veya daha fazla antiglokomatöz topikal damla kullanan Aralık 2017 – Ağustos 2018 arasında kontrol muayeneleri için glokom polikliniğine başvuran hastalar ile diğer polikliniklerimize başvuran, anterior ve/veya posterior blefarit veya meibomian bez disfonksiyonu bulunmayan sağlıklı bireylere non-kontakt non-invaziv kızılötesi meibografi cihazı ile ölçüm yapılarak incelendi. Hasta kartlarından her bireye ait biyomikroskopik muayene, gözyaşı test değerleri (schirmer testi, gözyaşı kırılma zamanı) ve oküler yüzey hastalıkları indeksine (OSDI) ait bilgiler elde edildi. Glokom nedeniyle en az 1 yıldır aynı antiglokomatöz ilaç kullanan hastalar etken madde sayısına göre (tek, iki, üç ve üstü) kendi içinde gruplara ayrıldı. Doğru ve güvenilir istatistiksel değerlendirme için her grupta 26 katılımcı çalışmaya dahil edildi. Anterior ve/veya posterior blefariti veya meibomian bez disfonksiyonu olan, daha önce blefarit tanısı nedeniyle tedavi almış, kontak lens kullanan ve glokom cerrahisi geçirmiş hastalar çalışma harici tutuldu. İleri derece kuru gözü olan, koruyucu madde içeren göz damlası kullanımı olan hastalar da çalışma dışı bırakıldı. Kontrol grubu yaş ve cinsiyet dağılımına uygun olarak blefarit ve meibomian bez disfonksiyonu olmayan sağlıklı bireylerden oluşturuldu. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 22.0 programı kullanılarak yapıldı. Tüm istatistiksel hesaplama¬lar, %95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi. BULGULAR: Çalışmada 104 katılımcının 78'i(%75,0) antiglokomatöz ilaç kullanırken 26'sı(%25,0) kontrol grubu olarak ilaç kullanmamaktaydı. Katılımcıların yaş ortalaması 62,72±13,67 yıl olup 48'i(46,2%) erkek 56'sı(53,8) kadın idi. Antiglokomatöz ilaç kullanım süresi 94,71±80,46 ay idi. Antiglokomatöz ilaç kullanan 78 hastanın, 26'sı tek etken madde, 26'sı iki etken madde, 18'i üç etken madde ve 8'i dört etken madde içeren ilaç kullanmakta idi. Antiglokomatöz ilaç kullanan hastaların %55,1'i kadın, %44,9'u erkek iken kontrol grubundaki hastaların %50'si kadın %50'si erkeklerden oluşmakta idi. Tüm katılımcıların sağ gözleri çalışmaya dahil edildi. Aktif şikayet puanı ile OSDI skorları antiglokomatöz ilaç kullanan hastalarda kontrol grubuna göre yüksekti ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (sırasıyla p=0,001, p<0,001). Ancak antiglokomatöz ilaç kullanan hasta grupları arasındaki çoklu karşılaştırmada anlamlı fark görülmedi (sırasıyla p=1,0 , p=1,0). Meibomian bez kayıp skorlaması (meiboskor) karşılaştırılmasında antiglokomatöz ilaç kullanan hastalarda kontrol grubuna göre skor değeri daha yüksek olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,055). Antiglokomatöz ilaç gruplarında ise 3 ve üzeri etken madde ilaç kullanan hastalarda skor değeri diğer gruplara göre daha yüksek olmakla beraber gruplar arasında çoklu karşılaştırmada istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p=0,118). Meibomian bez skorlamasına göre kayıp dereceleri (meiboderece) karşılaştırıldığında ise antiglokomatöz ilaç kullanan hastalarda derece ortalamaları kontrol grubuna göre daha yüksek olmakla beraber gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmedi (p=0,183). SONUÇ: Meibografi teknolojisindeki gelişmeler ile artık kısa sürede ve temassız olarak meibomian bez kayıplarını tespit edilebilmektedir. Meibomian bez kaybı sonucunda gözyaşı film tabakasında azalan ve bozulan lipid tabaka nedeniyle evaporatif göz kuruluğu sebebini izah edebiliriz. Uzun süreli antiglokomatöz göz damlası kullanımı da ilaçların sayısına veya türüne bakılmaksızın meibomian bezlerinin morfolojisini ve işlevini etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: meibografi, benzalkonyum klorür, meibomian bez, antiglokomatöz göz damlası, superfisyal punktat keratopati, oküler yüzey hastalık indeksi