Tip 1 diyabetli çocuklarda oksidatif stres, antioksidan kapasite ve kemik döngüsü biyomarkerları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE SENA TOPKAYA

Danışman: Tuğba KÜÇÜKKASAP

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus'da tıbbi beslenme tedavisine uyumsuzluğun neden olduğu aşırı reaktif oksijen ve nitrojen türlerinin üretiminin kemiğin biyolojik performansında kritik bir rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, tip 1 diyabetli çocuklarda oksidatif stresin kemik döngüsü üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı tarafından izlenen ve yaşları 3-17 arasında değişen tip 1 diyabetli 34 çocuk çalışmaya alınmıştır. Çocukların tıbbi beslenme tedavisine uyumunu değerlendirmek için Amerikan Diyabet Derneği önerilerine göre HbA1C düzeyi %8 olmak üzere iki gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Oksidatif stres düzeyinin kemik döngüsü biyomarkerları üzerine etkisini belirlemek amacıyla, serum TOS (total oksidatif stres), TAC (total antioksidan kapasite), ALP (alkalin fosfataz), OC (osteokalsin), P1NP (prokollejen Tip1-N-Terminal Propeptid), D vitamini düzeyleri değerlendirilmiştir. Fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiştir. Besin tüketimlerinin ve diyet total antioksidan kapasitenin değerlendirilmesi için 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları ve besin tüketim sıklıkları alınmıştır. Bulgular: Hastaların HbA1C ortalaması 8,2±1,51 bulunmuştur. Hastalar HbA1C (%) düzeylerine göre sınıflandırıldığında, HbA1C %8 olanlardan serum TOS (µmol/L) değerlerinin daha düşük (8,7±6,16, 9,5±5,60), serum TAC (mmol/L) (1,6±0,17, 1,5±0,12), OC (ng/mL) (24,2±16,92, 22,0±6,21), P1NP (ng/mL)) (336,7±294,30, 279,6±131,37), ALP (IU/L) (28,1±5,82, 26,9±6,93) düzeylerinin ise daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca serum P1NP düzeyleri ile, TOS arasında negatif, diyet kalsiyum tüketimi ile de pozitif ilişki gösterilmiştir (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeylerine göre bir ilişki belirlenmemiştir. Sonuç: Bu çalışmada oksidatif stres ile P1NP arasında bir ilişki olduğu görülmektedir. Serum HbA1C düzeyinin önerilerin üzerinde olması, yüksek TOS düzeyleri ile sonuçlandığı ve bu durumun kemik biyomarkerları ile de ilişkili olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tip 1 diyabetes mellitus, oksidatif stres, kemik biyomarkerları, metabolik kontrol