COVID-19 enfeksiyonu sonrasında kas iskelet sistemi sorunları nedeniyle fiziksel tıp ve rehabilitasyon kliniğine başvuran hastaların analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR TAPAR
Danışman: Feyza ÜNLÜ ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 2022 yılı itibariyle aşı ve toplumsal bağışıklığın artışı ile etkisini yitirmekte olan COVID-19 pandemisi, hastalık ve tedavi sonrası persiste eden veya ikincil olarak yeni gelişen sağlık sorunları ile önem kazanmaktadır. En sık olarak yorgunluk, halsizlik, baş ağrısı ve miyalji olmak üzere, dikkat eksikliği, saç dökülmesi, eklem ağrıları, işitme kayıpları, terleme, uyku sorunları, koku alamama, nöropsikiyatrik sorunlar gibi çok farklı ve geniş alanlarda problemler bildirilmiştir. Koronavirus Hastalığı 2019 (COVID-19) sonrası karşılaşılan problemler bütünü için "Uzun COVID" , "COVID Sonrası Sendromu" gibi tanımlar yapılmıştır. Bu konudaki tanımlamalar ve araştırmalar yeni olmakla birlikte, sıklığını ortaya koyan çalışmalar ve olası fizyopatoloji hakkında öneriler mevcuttur. Yaygın ve bölgesel ağrı ile birlikte kas iskelet sistemi problemleri bunlar arasında önemli yer tutmaktadır. Çalışmamızda COVID-19 sonrası yaygın ve bölgesel kas iskelet sistemi ağrı problemlerini incelemeyi ve bu durumun önemine vurgu yapmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Ekim 2021-Nisan 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniğine kas ve iskelet sistemi yakınmaları ile başvuran 18 yaş ve üzeri COVID-19 geçirmiş hastalar dahil edildi. Bulgular: Çalışmaya 60 kadın, 23 erkek olmak üzere toplam 83 olgu dahil edildi. Olguların yaşları 21 ile 83 arasında değişmekte olup, ortalama yaş 51,43±11,99 olarak saptandı. Olguların %85,5'inin ayakta tedavi olduğu gözlenirken, %12'sinin serviste, %2,4'ünün ise yoğun bakım ünitesinde tedavi olduğu belirlendi. Bireylerin %65,1'inde komorbidite gözlenirken %35 ile hipertansiyon en sık komorbiditeydi. 30 olguda bölgesel ağrı şikâyeti mevcutken, 53 olguda yaygın kas iskelet sistemi ağrısı saptandı. Hastaların ağrısının en sık boyun, sırt ve lomber bölgede (%50,6) iken, ikinci sıklıkta (%25,3) kalça ve alt ekstremitede olduğu görüldü. Ayrıca bu duruma halsizlik (%45,8), çabuk yorulma (%44,6), uyku bozukluğu (%1,2), unutkanlık (%7,2) eşlik etmekteydi. Hastaların COVID-19 sonrası ağrı şiddeti, COVID-19 öncesi ile karşılaştırıldığında anlamlı fark bulundu (p:0,001). Halsizlik şikâyeti yaygın ağrısı olan grupta anlamlı olarak daha fazlaydı (p:0,049). Diğer komorbidite ve tanımlayıcı şikayetler açısından bölgesel ağrı ve yaygın ağrısı olan gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda literatürle benzer şekilde, COVID-19 geçiren bireylerde kas iskelet sistemi ağrı şiddeti artmış bulundu. Özellikle COVID-19 sonrası yaygın ağrıya eşlik edebilen yorgunluk, halsizlik, miyalji, çabuk yorulma gibi şikayetler hayat kalitesini etkileyebilir. Aşı çalışmaları sonrası yeni vakaların ve hastalık şiddetinin azaldığı bilinmekle birlikte, kas iskelet sistemi ağrıları dahil olmak üzere ikincil problemlerin önemi artmaktadır. Anahtar Kelimeler: ağrı, COVID-19, eklem ağrısı, miyalji, yorgunluk