Octogenarian ve nonagenarian inme hastalarında reperfüzyon tedavisinin klinik ve fonksiyonel sonuçlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE AKALIN AKKAŞ
Danışman: Hatice Ferhan KÖMÜRCÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ ve AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, 80 yaş ve üzeri akut iskemik inme hastalarında reperfüzyon tedavisinin klinik ve fonksiyonel sonuçlar üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Ayrıca reperfüzyon tedavisi sonrası klinik ve fonksiyonel sonuçların (mortalite, fonksiyonel bağımsızlık ve komplikasyonlar) 80–89 yaş (octogenarian) ve ≥90 yaş (nonagenarian) hasta gruplarında karşılaştırılması ve bu sonuçları etkileyebilecek demografik, klinik ve tedaviye ilişkin faktörlerin analiz edilmesi de amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Bu retrospektif çalışmaya Ocak 2018–Ocak 2026 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnme Merkezinde izlenen 80 yaş ve üzeri akut iskemik inme hastaları dahil edildi. Hastalar reperfüzyon tedavisi uygulananlar ve reperfüzyon tedavisi uygulanmayanlar olarak ayrıldı. Tedavi alan hastalar intravenöz tromboliz (IVT), endovasküler trombektomi (EVT) ve kombine tedavi (IVT+EVT) alt gruplarına sınıflandırıldı. Hastalar ayrıca 80–89 ve ≥90 yaş gruplarına ayrılarak karşılaştırıldı. Demografik özellikler, vasküler risk faktörleri, başlangıç "National Institutes of Health Stroke Scale" (NIHSS) ve "modified Rankin Scale" (mRS) skorları, zaman parametreleri ve uygulanan tedavi türü kaydedildi. EVT uygulanan hastalarda "modified treatment in cerebral infarction" (mTICI) score ≥2c başarılı reperfüzyon olarak kabul edildi. Klinik sonuçlar 24. saat, taburculuk ve 3. ay NIHSS ve mRS skorları ile mortalite üzerinden değerlendirildi. Üçüncü ay mRS 0–2 iyi fonksiyonel sonuç olarak tanımlandı. BULGULAR: Toplam 805 hasta çalışmaya dahil edildi; bunların 159'u (%19,8) IVT, 138'i (%17,1) EVT, 89'u (%11,1) IVT+EVT ve 419'u (%52,0) kontrol grubunda yer aldı. EVT ve IVT+EVT gruplarında başlangıç NIHSS skorları ve büyük damar oklüzyonu (BDO) oranı daha yüksekti (p<0,001). Reperfüzyon tedavisi uygulanan hastalarda erken nörolojik iyileşme daha belirgindi ve en yüksek iyileşme IVT+EVT grubunda gözlendi (p<0,001). Ham analizlerde üçüncü ay iyi fonksiyonel sonuç oranı EVT ve IVT+EVT gruplarında daha düşük görünmekteydi (p<0,001). Ancak çok değişkenli analizde 80–89 yaş grubunda reperfüzyon tedavisi üçüncü ay kötü fonksiyonel sonuç riskiyle ters yönde ilişkili bulundu (aOR 0,53; p=0,017) ve iyi fonksiyonel sonuç olasılığı arttı (OR 1,89). Doksan yaş ve üzeri grupta ise reperfüzyon tedavisi ile fonksiyonel sonuç arasında anlamlı ilişki saptanmadı (aOR 0,98; p=0,980). Multivaryat analizde kötü fonksiyonel sonucun bağımsız belirleyicileri geliş NIHSS (aOR 1,28; p<0,001) ve geliş mRS (aOR 2,76; p<0,001) olarak saptandı. Hemorajik transformasyon oranı yaş grupları arasında anlamlı farklılık göstermedi (80–89 yaş %29,0; ≥90 yaş %28,8; p=0,970). SONUÇ: Octogenarian hastalarda reperfüzyon tedavisi düzeltilmiş analizlerde daha iyi fonksiyonel sonuçlarla ilişkili bulunurken, nonagenarian alt grubunda tedavi etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. İnme öncesi fonksiyonel durum ve başlangıç inme şiddeti prognozun en güçlü bağımsız belirleyicileri olarak saptanmıştır. Bu bulgular, ileri yaşlı inme hastalarında tedavi kararının kronolojik yaştan ziyade bireysel fonksiyonel rezerv ve klinik özellikler temelinde verilmesi gerektiğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Akut iskemik inme; ileri yaş; intravenöz tromboliz; mekanik trombektomi; reperfüzyon tedavisi