Birinci basamak sağlık hizmeti alan 40-65 yaş arası kişilerdekardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi ve ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM HALİLULLAH HAFIZOĞLU
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 40-65 yaş arası kişilerin kardiyovasküler hastalık (KVH) risk faktörleri hakkındaki bilgi düzeyinin belirlenmesi, kişinin KVH risk faktörleri ile ilişkisinin incelenmesi, sosyodemografik özellikler ve alışkanlıklara göre bilgi düzeyinin karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve yöntem: Araştırma Konya Selçuklu ilçesi 192 No'lu aile hekimliği biriminde 30.08.2025-15.10.2025 tarihleri arasında herhangi bir sebeple birinci basamak hizmeti için başvurmuş 40-65 yaş arası 195 kişi ile yapıldı. Yüz yüze görüşme yöntemi ile katılımcılara 22 sorudan oluşan sosyodemografik anket ve 28 sorudan oluşan kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi (KARRİF-BD) ölçeği uygulandı. Araştırma sonucu elde edilen veriler Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 22.0 paket programı ile analiz edildi. Bulgular: 195 örneğin analiz edildiği mevcut çalışmada yaş ortancası 50 olarak bulundu. %63,6'sının kadın olduğu bu örneklemde ilkokul mezunu olanlar %49,7, aktif olarak çalışmaya devam edenler %27,7, geliri giderine denk olanlar %61, kronik hastalık öyküsü olanlar %57,4, ailesinde KVH öyküsü olanlar %50,3, sigara kullananlar %24,6, beden kitle indeksi (BKİ) ortalaması 28,8 kg/m2, fazla kilolu olanlar %39 olarak tespit edildi. Fiziksel aktivite yapanların sıklığı %56,4 (n=110), sebze tüketimi sıklığı haftada 4–6 kez %35,9 (n=70), KARRİF-BD toplam puanı için ortanca değeri 21 (18–24), güvenilirlik için Cronbach alfa katsayısı toplam puan için 0,811 olarak bulundu. Yemeklerde yağ tercihinde kadınlarda sıvıyağ, erkeklerde zeytinyağı sıklığı daha yüksekti (p=0,035). Obezite sıklığı kronik hastalığı olanlarda daha yüksekti (p=0,030). Kadınlarda obezite sıklığı erkeklerden daha yüksek bulundu (p<0,001). Eğitim durumuna göre yapılan değerlendirmede, lise ve üzeri eğitim alanlarda KARRİF-BD toplam puanının 21'in üzerinde olma sıklığı daha yüksek tespit edildi (p<0,001). KARRİF-BD toplam puanı 21 ve üstü olanlarda fiziksel aktivite yapma sıklığı daha yüksek tespit edildi (p=0,044). Yine BKİ, KARRİF-BD toplam puanı 21 ve üstü olanlarda daha düşük bulundu (p=0,022). Sonuç: KARRİF-BD ölçeğinden alınan ortanca puan, bilgi düzeyi açısından orta düzey olarak değerlendirildi. Çalışmadaki demografik, sosyoekonomik özelliklerin, fiziksel aktivite ve beslenme davranışlarının; hastalık yükü ve obezite ile uyumlu bir profil çizdiği görüldü. Fiziksel aktivite az, BKİ yüksek, kronik hastalıkların sıklığı da fazlaydı. Fiziksel aktivite yapma ihtimalini KARRİF-BD toplam puanı değerindeki her bir birimlik azalış 0,878 kat azaltmaktadır. Obezite ihtimalini KARRİF-BD toplam puanı değerindeki her bir birimlik artış 0,916 kat azaltmaktadır. Eğitim seviyesine göre KARRİF-BD puanlarında anlamlı fark gözlenmemesi, bilgiye erişim fırsatlarının artması ile bireylerin sağlık bilgisini öğrenebildiğini, ancak bu bilginin günlük davranışlara dönüştürülmesinin başka sosyal ve çevresel faktörlere bağlı olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Kardiyovasküler Hastalıklar Bilgi Düzeyi, Mahalle Yaşamı, Stres