ELİT BASKETBOL HAKEMLERİNDE TEMPOROMANDİBULAR EKLEM DÜZENSİZLİK VE BRUKSİZM SAPTANMASI, ULTRASONOGRAFİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ VE BULGULARIN SAĞLIKLI GÖNÜLLÜLERLE KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İZEL DENİZ PEHLİVAN ÇAKICI
Danışman: Cansın MEDİN CEYLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, elit basketbol hakemlerinde temporomandibular eklem düzensizliklerini ve bruksizmi, klinik ve ultrasonografik bulgular aracılığıyla sistematik olarak değerlendirmek ve elde edilen sonuçları sağlıklı gönüllü bir kontrol grubuyla karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel klinik tasarımda yürütülen bu çalışmaya, 2024-2025 sezonunda aktif görev yapan 36 elit basketbol hakemi (A ve B klasman) ile demografik açıdan benzer 36 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Temporomandibular eklem (TME) patolojilerinin değerlendirmesinde, Temporomandibular Düzensizlikler için Teşhis Kriterleri (TMD/TK; DC/TMD) kullanılmıştır. Tüm katılımcılara Axis-1 içeriğinde bulunan TMD/TK Ağrı Anketi, Belirti Anketi ve standart klinik muayene formu ile Axis-2 kapsamındaki Ağız Alışkanlıkları Kontrol Listesi uygulanmış, elde edilen veriler TMD/TK Tanı Karar Ağacı ile değerlendirilmiştir. Bruksizm tanısı, 2018 Uluslararası Konsensüs kriterlerine göre Muhtemel Bruksizm düzeyinde, öz-bildirim ve klinik muayene bulguları birlikte değerlendirilerek konulmuştur. Masseter ve temporal kaslara ait bilateral ultrasonografik kas kalınlığı ölçümleri, standardize koşullarda hem istirahat hem de maksimal istemli kontraksiyon sırasında taşınabilir ultrasonografi cihazının lineer probu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 29.0.2 programı aracılığıyla yapılmış; p 0,05). Bruksizm prevalansı hakem grubunda %69,4 olarak saptanmış; gönüllü grubundaki %27,8 oranına kıyasla istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı farklılık göstermiştir (p 0,05). Sezon içinde yönetilen maç sayısı ile bilateral temporal kas kalınlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı orta düzeyde pozitif korelasyonlar saptanmıştır (r=0,407–0,466; p<0,05). Sonuç: Bu çalışma, basketbol hakemlerini temporomandibular eklem düzensizlikleri ve bruksizm açısından sistematik biçimde değerlendiren ilk çalışma olarak öne çıkmaktadır. Bruksizm prevalansı, hem sporcu literatürünün hem de genel popülasyon normlarının üzerinde saptanmış; hakemlik mesleği, ağız alışkanlıklarından bağımsız olarak bruksizm için bir risk faktörü şeklinde tanımlanmıştır. Temporal kasın bilateral olarak belirgin hipertrofi sergilemesi ve sezon içi maç yüküyle korelasyon göstermesi, bu kasın kronik parafonksiyonel yüklenmeye karşı özgül bir adaptasyon yanıtı verdiğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, basketbol hakemleri bruksizm ve TME disfonksiyonu açısından sağlıklı bireylere kıyasla artmış risk taşımakta olup, bu bulgular söz konusu popülasyonda erken tanı ve koruyucu yaklaşımların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Temporomandibular eklem düzensizlikleri, bruksizm, ultrasonografi, masseter kası, temporal kas, basketbol, spor hekimliği.