Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-70 yaş arası kadınların osteoporoz farkındalık durumu değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELMAS NERGİS KENAR
Danışman: Özlem POLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-70 yaş arası kadın hastaların osteoporoz farkındalıklarını belirlemek, menopoza girmemiş ve postmenopozal kadınlar arasında osteoporoz farkındalık durumunu karşılaştırmak ve osteoporoz farkındalığını artırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif kesitsel (anket) çalışması olarak planlandı. Çalışma evreni Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18-70 yaş arası 350 gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmamıza katılan kadınlara 2 bölümden oluşan bir anket çalışması uygulanmıştır. İlk kısım katılımcıların sosyodemografik özellikleri (yaş, boy, kilo, medeni hal, eğitim düzeyi, gelir durumu, çocuk sayısı), kronik hastalık durumları, kalsiyum takviyesi, D vitamini takviyesi, düzenli egzersiz alışkanlıkları, süt ve süt ürünleri tüketme durumu, yaz aylarında güneşlenme durumu, sigara ve alkol kullanım öyküsü, kırık öyküsü, kortikosteroid kullanım öyküsü, ailede kemik erimesi öyküsü olması, ailede kalça kırığı öyküsü olması, menopoza girme yaşı, menopoza girme yolu, kemik ölçümü yaptırma durumu, osteoporoz tanısı alma durumu, osteoporoz hakkında bilgi edinme durumu ile ilgili anket sorularını içermektedir. İkinci kısımda Osteoporoz Farkındalık Ölçeği yer almaktadır. Analizlerde SPSS 28.0 programı kullanıldı. P değerinin <0.05 altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı olarak değerlendirildi. Bulgular: Araştırmamıza 350 kadın hasta dahil edilmiş olup, ortalama yaş 43,9 menopoza giriş yaş ortalaması ise 46,5 olarak bulunmuştur. Katılımcıların, %48,9'u menopoza girdiğini, menopoza girenlerin %13,5'inin cerrahi olarak menopoza girdiği saptanmıştır. Menopoza girenlerin %50,3'ü en az bir defa kemik ölçümü yaptırdığını, kemik ölçümü yaptıranların %34,8'i osteoporoz ve %20,9'u osteopeni tanısı aldığını belirtmiştir. Çalışmamızda, osteoporoz farkındalık ölçeği toplam puan ortalaması 60,8 olup (en düşük 27, en yüksek 108), bu seviye düşük-orta olarak değerlendirilmiştir. Araştırmamızda, osteoporoz farkındalık ölçeği toplam puanı osteoporoz/osteopeni tanısı almış kadınlarda ortalama 82.9 olarak bulunmuş ve bu farkındalık seviyesi orta-yüksek olarak değerlendirilmiştir. Menopoza giren kadınların osteoporoz farkındalık düzeyinin menopoza girmemiş kadınlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim düzeyi ve gelir seviyesi yükseldikçe osteoporoz farkındalık düzeyinin arttığı bulunmuştur. Sonuç: Araştırmamıza katılan kadınların Osteoporoz farkındalık düzeyi orta-düşük seviye de bulunmuştur. Eğitim durumu ve gelir düzeyi yükseldikçe osteoporoz farkındalık düzeyinin arttığı saptanmıştır. Kronik hastalığı olan, menopoza girmiş, kemik ölçümü yaptıran, kalsiyum takviyesi alan, osteoporoz/osteopeni tanısı almış kadınların farkındalık düzeyi ise anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Toplumda osteoporoz farkındalığını artırmak amacıyla, kadınlar erken yaşlardan itibaren bilgilendirilmeli ve risk faktörleri anlatılmalıdır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde tarama programları genişletilmeli, risk altındaki kadınlar tespit edilmeli ve uygun yönlendirmeler yapılmalıdır.