Prediyabetin patofizyolojisinde Dickkopf-1'in rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ELİRİ
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Prediyabet; bozulmuş açlık glukozu(BAG), bozulmuş glukoz toleransı(BGT) ve her iki durumun birlikte görülmesi ile tanımlanan diyabet öncülü bir hastalıktır. Prediyabet etyopatogenezinde genetik yolaklar, hiperlipidemi, insülin direnci, β-hücre disfonksiyonu, artmış lipoliz, inflamasyon, suboptimal inkretin etkisi ve hepatik glikoz aşırı üretimi, endotel disfonksiyonu yer alır. Dickkopf-1 osteoblastlar, osteositler, deri, endotel, prostat ve plasenta dahil olmak üzere birçok hücre ve dokuda sentezlenen Wnt sinyal yolağına etki eden bir glikoproteindir. Wnt sinyal yolağının endotel fonksiyonu, vasküler düz kas hücre proliferasyonu, inflamasyon, adipogenez ve glukoz metabolizması üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda; DKK-1'in prediyabetin etyopatogenezinde rol alabileceğini düşünmekteyiz. Bu nedenle bu çalışmada DKK-1'in prediyabet etyopatogenezindeki rolünü ve glisemik parametreler, insülin direnci ve diğer metabolik risk faktörleri ile olan ilişkisini incelemeyi amaçladık. Yöntem: Bu çalışma, prospektif, tek merkezli, vaka-kontrol tasarımında yürütüldü. Çalışmaya OGTT sonuçlarına göre prediyabet tanısı konulan 123 hasta ve 42 sağlıklı kontrol dahil edildi. Prediyabetli bireyler OGTT sonuçlarına göre izole bozulmuş açlık glukozu (BAG), izole bozulmuş glukoz toleransı (BGT) ve bozulmuş açlık glukozu ile bozulmuş glukoz toleransı birlikte bulunan hastalar (BAG+BGT) olmak üzere üç alt gruba ayrıldı. Tüm katılımcıların demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal parametreleri kaydedildi. Serum Dickkopf1 (DKK-1) düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçüldü. Prediyabet grubunda üç aylık yaşam tarzı müdahalesi sonrasında laboratuvar parametrelerindeki değişimler değerlendirildi. Prediyabet ve alt grupları ile ilişkili olası demografik, klinik ve laboratuvar belirleyiciler tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri kullanılarak incelendi. DKK-1'in prediyabeti öngörmedeki tanısal performansı ROC eğrisi analizi ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda prediyabetli bireylerde serum DKK-1 düzeyleri, sağlıklı kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha düşük bulundu. Prediyabet alt grupları (BAG, BGT ve BAG+BGT) arasında DKK-1 düzeyleri açısından anlamlı fark saptanmadı. DKK-1 düzeylerinin beden kitle indeksi, açlık glukozu, HbA1c, açlık insülini ve HOMA-IR ile negatif yönde ilişkili olduğu gözlendi. Çok değişkenli lojistik regresyon analizlerinde yaş ve vücut kitle indeksine ek olarak DKK-1 düzeylerindeki azalmanın prediyabet varlığı ile bağımsız olarak ilişkili olduğu belirlendi. Üç aylık izlem sürecinde prediyabetli bireylerde metabolik parametrelerde iyileşme izlenirken, DKK-1 düzeylerindeki değişimlerin glukoz düzeylerindeki değişimle ters yönde ilişkili olduğu saptandı. Sonuç: Bu çalışma, prediyabetli bireylerde DKK-1 düzeylerinin azaldığını ve bu azalmanın prediyabet varlığı ile bağımsız olarak ilişkili olduğunu göstermektedir. Bulgularımız, DKK-1'in prediyabet evresinde ortaya çıkan erken metabolik bozulmalarla ilişkili olabileceğini ve bu klinik tabloda potansiyel bir biyobelirteç olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir. DKK-1'in prediyabetin erken tanı ve risk değerlendirmesindeki olası rolünün daha net ortaya konulabilmesi için daha geniş örneklemli ve uzun dönem izlem içeren çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Prediyabet, Dickkopf-1,Wnt Sinyal Yolağı, Oral Glukoz Tolerans Testi