Prediyabet hastalarda oral glukoz tolerans testi sonuçları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜMEYRA AMİL
Danışman: Emine KARTAL BAYKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş:Prediyabet, glukoz metabolizmasındaki bozuklukların erken evresini temsil eden ve tip 2 diyabet ile kardiyovasküler hastalık gelişimi için önemli bir risk faktörü oluşturan kritik bir klinik durumdur. Mevcut tanı kriterleri olan açlık plazma glukozu, HbA1c ve oral glukoz tolerans testinin (OGTT) 2. saat değerlerinin, erken dönem metabolik anormallikleri saptamadaki sınırlı duyarlılıkları, yeni tanısal belirteçlere olan ihtiyacı açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışma, OGTT'nin 1. saat glukoz düzeyinin prediyabetik bireylerdeki tanısal değerini ve kardiyometabolik risk belirteci olarak potansiyel kullanımını kapsamlı bir şekilde araştırmayı amaçlamaktadır. Amaç:Bu prospektif klinik çalışmanın temel amacı, OGTT 1. saat glukoz düzeyinin prediyabetik bireylerde metabolik risk faktörleri ile olan ilişkisini multidisipliner bir yaklaşımla incelemek ve bu parametrenin mevcut tanı kriterlerine göre avantajlarını ve sınırlılıklarını objektif verilerle ortaya koymaktır. İkincil amaç olarak, 1. saat glukoz yüksekliğinin klinik sonuçlarla olan ilişkisini değerlendirmek ve optimal kesim noktalarını belirlemek hedeflenmiştir.Yöntem:Çalışmaya, Kasım 2024-Mart 2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erzurum Şehir Hastanesi İç Hastalıkları ve Endokrinoloji polikliniklerine başvuran ve Amerikan Diyabet Birliği (ADA) 2023 kriterlerine göre prediyabet tanısı alan toplam 248 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılar, 75 gram standart OGTT protokolüne göre değerlendirilmiş ve 1. saat glukoz düzeylerine göre stratifiye edilmiştir. Katılımcılar, 1. saat glukoz düzeylerine göre üç gruba ayrıldı: <155 mg/dL, 155–208 mg/dL ve ≥209 mg/dL Tüm hastalarda antropometrik ölçümler, kan basıncı değerlendirmesi ve kapsamlı biyokimyasal analizler yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde parametrik ve nonparametrik testler, korelasyon analizleri ve tanısal test karakteristikleri değerlendirilmiştir. Bulgular:Çalışma popülasyonunun demografik özellikleri incelendiğinde, ortalama yaşın 52.4±8.7 yıl (dağılım: 18-65 yıl) olduğu ve katılımcıların %58.9'unun (n=146) kadın, %41.1'inin (n=102) erkek olduğu belirlenmiştir. Metabolik parametrelerde, ortalama vücut kitle indeksinin 30.91±5.60 kg/m² ile obezite sınırında olduğu, OGTT 1. saat glukoz düzeyinin ise 172.35±45.80 mg/dL olarak ölçüldüğü saptanmıştır. Grup karşılaştırmalarında, 1. saat glukozu ≥209 mg/dL olan grupta yaş (54.1±9.3 yıl), vücut kitle indeksi (31.8±4.6 kg/m²), açlık glukozu (103.6±31.8 mg/dL), HbA1c (%6.05±0.25) ve trigliserid düzeylerinin (182.7±98.7 mg/dL) kontrol grubuna göre anlamlı yüksek (p<0.05), HDL kolesterol düzeylerinin ise (40.7±8.7 mg/dL) anlamlı düşük olduğu gözlenmiştir. Korelasyon analizleri, 1. saat glukoz düzeyleri ile açlık glukozu (ρ=0.298, p<0.001), trigliserid (ρ=0.220, p<0.001) ve vücut kitle indeksi (ρ=0.216, p=0.002) arasında anlamlı pozitif ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Tanısal performans değerlendirmesinde, 1. saat glukoz yüksekliğinin (%21.5) 2. saat yüksekliğinden (%9.3) istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu (OR:2.30, %95 GA:1.45-3.65) ve Kappa uyum katsayısının 0.365 (p<0.001) ile orta düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir. Tartışma:Elde edilen bulgular, OGTT 1. saat glukoz düzeyinin sadece glisemik kontrolün bir göstergesi olmadığını, aynı zamanda kardiyometabolik riskin erken ve sensitif bir belirteci olarak kullanılabileceğini güçlü bir şekilde desteklemektedir. Çalışmamızın en önemli bulgularından biri, 1. saati yüksek olup 2. saati normal olan bireylerin (%14.6) belirgin şekilde yüksek risk altında olduğunun gösterilmesidir. Bu sonuçlar, mevcut literatürdeki benzer çalışmalarla uyumlu olmakla birlikte, özellikle Türk popülasyonundaki veri eksikliğini gidermesi açısından önem taşımaktadır. Çalışmamızın güçlü yanları arasında prospektif tasarım, standardize ölçüm protokolleri ve kapsamlı metabolik değerlendirme sayılabilir. Sonuç:Bu çalışmanın sonuçları, OGTT 1. saat glukoz ölçümünün prediyabetik bireylerde erken metabolik bozuklukların saptanmasında ve risk stratifikasyonunda tamamlayıcı bir role sahip olabileceğini göstermektedir. Özellikle yüksek riskli bireylerin erken tanısında bu parametrenin kullanımı, klinik karar verme sürecini destekleyebilir ve erken müdahale olanağı sağlayabilir. Ancak, bu bulguların daha geniş ölçekli, çok merkezli prospektif çalışmalarla doğrulanması ve uzun dönem klinik sonuçlarla ilişkisinin araştırılması gerekmektedir. Prediyabet yönetiminde OGTT 1. saat glukoz ölçümünün rutin klinik uygulamaya entegrasyonu için daha fazla kanıta ihtiyaç duyulmaktadır.