Gebelikte demir eksikliği anemisi sıklığı, tedavi uyum durumu ve depresif belirtiler arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ESRA YALÇIN
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gebelikte anemi en sık demir eksikliğine bağlı olarak görülür ve prematür doğum, düşük doğum ağırlığı ve perinatal mortalite ile ilişkili bulunmuştur. Gebelikte anemi Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'nün 2001 yılı tanımına göre her üç trimester için de hemoglobinin 11 g/dL'nin altında olması olarak tanımlanmıştır. Ülkemizde Dünya Sağlık Örgütü'nün istatistiksel verilerine göre gebelikte anemi prevalansının %40,2 olduğu saptanmıştır. Ülkemizde 01 Kasım 2005 tarihinden itibaren T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından gebelere demir desteği programı adı altında 16. haftadan başlayarak günlük 40-60 mg demir profilaksisi yapılmaktadır. İlaç uyumunu sağlamak, perinatal mortalite ve morbiditeyi azaltmak açısından oldukça önemlidir. Literatür bilgileri değerlendirildiğinde, eş zamanlı olarak gebelikte anemi ile depresif belirtiler arasındaki ilişki düzeyini inceleyen yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu yüzden bu çalışma gebelikte demir eksikliği anemisi sıklığı, tedavi uyum durumu ve depresif belirtiler arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacı ile planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 1 Kasım 2018- 31 Ocak 2019 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran, çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan hastalara, sosyodemografik özelliklerini sorgulayan anket formu, ilaç uyumunu sorgulayan sorular ve Hasta Sağlık Anketi-9 formu yüz yüze görüşme ile gönüllülük esasına göre uygulanmıştır. Hastalara ait tam kan ve ferritin parametrelerini de içeren rutin biyokimya sonuçları kişinin kendisinden veya hastane bilgi sisteminden elde edilmiştir. Bu formlardan elde edilen bilgiler, hastaların anemi parametreleri ile karşılaştırılmıştır. İlaç uyumu ile tam kan değerleri arasındaki ilişki incelenerek, düzenli demir preparatları kullanımının depresif belirtiler üzerine etkisi araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen gebelerin ortalama yaşları 28,1±5,0 (min:18,0-max:43,0) ve başvuru sırasındaki gebelik haftası 21,1±11,6 (min:1,1-max:41,0), hemoglobin değerleri 12±1,3 g/dL şeklindeydi. Katılımcıların %44,4, eşlerin %45,8'i üniversite mezunuydu. Katılımcıların %12,3'ünde hemoglobin değeri 11 g/dL'nin altındadır. Gebelerin obstetrik öyküsü, eğitim durumları ile anemi ve depresif semptomlar arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Gebelik öncesi kronik hastalığı olan gebelerde, anemi daha az sıklıkta görülmüştür ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,034). Önceki gebeliğinde anemi tedavisi alan gebelerin mevcut gebeliğinde anemi daha fazla görülmüştür ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,027). İlaçlarını düzenli olarak almayıp unutan gebelerde anemi %16,2 sıklıkta görülmüştür. Anemisi olan grupta sistolik ve diyastolik kan basıncı ortalamaları anlamlı derecede düşüktür. (sırasıyla; p=0,018 ve 0,01). Hasta Sağlık Anketi-9 puanlarına göre katılımcıların %43,9'unda hafif düzeyde depresif semptom tespit edilmiştir. Sağlık güvencesi olmayan hastalarda %57,7 oranında depresif semptom tespit edilmiştir ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,004). Birinci derece yakınlarında depresyon olan hastalarda olmayanlara göre daha sık depresif semptom gözlenmiştir ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,005). Sonuç: Gebelikte anemi ve depresyon maternal ve fetal sonuçları açısından son derece önemlidir. Gebelerde ilaç tedavisinin devamını sağlayabilmek için hastaların ilaç kullanımı ve yan etki profili açısından detaylı bilgilendirilmesi gerekmektedir. Gebelikteki depresyonun; postpartum depresyonun en önemli belirleyicilerden biri olması gebelik boyunca hastaların taranmasını gerekli kılar. Gebelikte anemi ve depresyonun taranmasının; obstetrik sonuçları iyileştirerek sağlık hizmetlerindeki gereksiz harcamaların önüne geçeceği açıktır. Anahtar kelimeler: Gebelik, anemi, depresyon, tedavi uyumu