Bir eğitim araştırma hastanesinde çalışan asistan hekimlerin alerji yönetimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVTAP UNAT
Danışman: Umut GÖK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Alerjik hastalıklar ve reaksiyonlarla her sahada sık karşılaşan hekimlerin tanı koyabilmesi, acil ilk müdahaleyi yapabilmesi, gerekli durumlarda ileri tetkik ve tedavi amacıyla hastaları alerji ve immünoloji uzmanına yönlendirebilmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızdaki birincil amacımız asistan hekimlerin alerjik hastalıklar ile ilgili bilgi ve eğitim düzeylerini, alerjik hastalıkların yönetimi ile ilgili tutumlarını tespit etmek; bu alandaki eksikliklerin farkındalığını sağlamaktır. Diğer yandan hekimlerimizin dikkatlerini alerji konusuna çekerek konu hakkındaki farkındalıklarının artırılmasını sağlamaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yürütüldü. Araştırmanın evreni, 2019 yılı Şubat-Haziran aylarında halihazırda hastanede çalışmakta olan tüm branşlardan toplam 380 asistan hekimdi ve bunların içinde gönüllü onam formunu imzalayan ve ulaşılabilen hekimler örneklemi oluşturdu. Yapılacak olan çalışmanın içeriği, amacı ile ilgili gerekli bilgiler asistan hekimlere kısaca anlatılarak aydınlatılmış onamlarının alınmasını takiben araştırmacı tarafından tasarlanan anket formu uygulandı. Anket; hekimlerin demografik verileri, asistanlık dönemleri ve çalışma durumunu değerlendiren sorular ile alerji yönetimi ile ilgili önermeleri, bilgi sorularını ve tutumlarıyla ilgili soruları içermekteydi. Araştırma kapsamında 260 katılımcı ile çalışma analiz edildi. İstatistiksel analizde Pearson Ki-kare testi, Shapiro-Wilk testi, verilerin ileri analizinde; ikili gruplarda Mann Whitney U Testi, ikiden fazla olan gruplarda Kruskall Wallis Testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için 0,05'in altındaki p değeri anlamlı olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların %55,4'ü kadın olup, bu katılımcılardan %77,3'ü 23-30 yaş arasında, %19,2'si 31-40 yaş arasında, %2,3'ü 41-50 yaş arasında, %1,2'si 51 yaş ve üzerindeydi. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin %69,6'sının uzmanlık alanı dahili bilimler %30,4'ünün uzmanlık alanı cerrahi bilimlerdi. Mesleki pratikte alerji olgusu ile karşılaşmayan hekim olmadığı ve %53,9 oranında sık veya çok sık alerji olgusu ile karşılaşıldığı görüldü. Hekimlerin %48,1'i alerji yönetiminin tüm hekimlerce yapılması gerektiğini düşünmekteydi. Bilgi sorularına verilen yanıtlar incelendiğinde puan ortalaması 4,63±2,09 saptandı. Verilen yanıtlar 10 puan üzerinden değerlendirilmiş olup en yüksek puanın 8 olduğu ve tam puan alan asistan hekim olmadığı saptandı. Asistan hekimlerin %55' inin daha önce anafilaksi olgusu ile karşılaştığı; sistemik bulgular düzeldiğinde ise %46,5'inin alerji kliniğine araştırma için yönlendirdiği saptandı. Alerji semptomları görülen hastalarda kendilerinin tanı koymama sebebi olarak hekimlerin %39,2' sinin test yapacak materyali olmadığı, %27,3' ünün yeterli bilgi ve tecrübe sahibi olmadığını düşündüğü görüldü. Yine hekimlerin %14,6'sı tanı koymanın kendi işi olmadığını, %8,4' ü de zamanının olmadığını ifade etmekte idi. Alerjik hastalıklar konusundaki bilgi seviyesini asistan hekimlerin %84,7 gibi büyük bir çoğunluğu orta-yetersiz olarak algılamaktaydı, buna sebep olarak da %67,1'i tıpta yeterli eğitim alınmamasını ve yeterli kongre-seminer olmamasını göstermekte idi. Ürtikeri ve alerjik hastalıkları yönetmede cerrahi ve dahili branşlarda olunmasına göre ve alerjik hastalıklar ile karşılaşma sıklığına göre anlamlı bir fark olmadığı görüldü. Cinsiyetin, asistanlık süresinin, meslek süresinin ve branşın bilgi puanları ile arasındaki ilişki incelendiğinde anlamlı fark olmadığı görüldü. Asistan hekimlerin yaş grupları ile aldıkları bilgi puanları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde 23-40 yaş arasındaki hekimlerin bilgi puanları 41 ve üzeri yaşlardaki hekimlerin puanlarından daha yüksekti (p=0,04). Alerji hastalarıyla karşılaşma sıklığı arttıkça bilgi puanları artmakta idi. Alerji hastalarıyla nadiren karşılaşan asistan hekimlerle çok sık karşılaşan asistan hekimlerin bilgi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu. Sonuç: Sonuç olarak, çalışmamız, hekimlerin alerjik hastalıklar ve anafilaksi konusundaki bilgilerinin yetersiz olduğunu göstermektedir. Eksikliklerin giderilebilmesi için hekimlerimize etkili ve pratiğe dayalı eğitimlerin verilmesi elzemdir. Ayrıca yapılacak yeni anket çalışmalarına da ihtiyaç vardır. Çünkü her anket çalışması konu ile ilgili bir farkındalık oluşturarak bilgi düzeyinin artmasına katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Bilgi, alerji, anaflaksi, asistan hekim, tutum