Varis dışı üst gastrointestinal kanamalı hastaların bulguları, MAP(ASH), Rockall ve Glasgow Blatchford skorlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ARZU DOĞAN
Danışman: Aslıhan ÇALIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Varis dışı üst gastrointesinal kanamalı hastaların bulgularını, klinik ve laboratuvar özelliklerini incelemeyi, MAP(ASH), Rockall ve Glasgow Blatchford skorlarını karşılaştırarak bu skorlamaların ayaktan güvenli bir şekilde takip edilebilecek ve erken taburcu edilebilecek hastaların belirlenmesinde kullanılabilir olup olmadığını değerlendirmeyi ve bu skorlamaların mortaliteyi, hastane yatış süresini, yoğun bakım yatış ihtiyacını ve yeniden kanamayı öngördürmesi açısından birbirlerine üstünlük sağlayıp sağlamadıklarını araştırmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Aralık 2021- Aralık 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği servisinde yatan varis dışı üst gastrointestinal sistem kanamalı hastalar üzerinden yapılmıştır. 18 yaş ve üzeri, özofagogastroduodenoskopi ile varis dışı üst gastrointestinal sistem kanaması doğrulanan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. 18 yaş altı, gebelik durumu bulunan, başka hastaneye transferi yapılan, özofagogastroduodenoskopi yapılamayan ya da özofagogastroduodenoskopisi yapılan ancak kanama odağı nonvariseal üst gis kaynaklı olmayan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Olgular retrospektif olarak hastane otomasyon sistemi üzerinden tarandı. 484 hasta evreninden dahil edilme kriterlerine uygun 215 hasta çalışmaya alındı. Tüm olguların başvuru anındaki MAP(ASH), Rockall ve Glasgow Blatchford skorları hesaplandı. İstatistik analiz yöntemlerinden Ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, Spearman korelasyonu, ROC analizi kullanıldı. Bulgular: Hastalarımızın %68,8'i erkek, %31,2' si kadın olarak saptandı. Ortalama yaş 61,9±18,3 yıldı. En sık başvuru şikayeti %63,7 ile melenaydı. Hipertansiyon % 47,9 ile en sık rastlanan komorbiditeydi. Kanamaya en sık sebep olan hastalık %64,6 ile peptik ülser hastalığıydı. Mortalite oranı %5,1 (11 hasta) olarak bulundu. Endoskopide olguların %23,1'inde (47 hasta) yüksek riskli kanama bulguları saptandı. Başvuru anındaki sistolik kan basıncı, hemoglobin, hematokrit ve albümin düşüklüğü ile mortalite arasında anlamlı ilişki saptandı. Mortalite olan hastaların yaşları yaşayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek, ek hastalıklardan malignite oranı yaşayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek ix saptandı. Mortalite gelişen hastalarda; yoğun bakım ünitesine yatış gereksinimi, yeniden kanama insidansı ve hastanede yatış süresi, sağ kalan hastalarla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Skorların mortalite belirleme düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Yoğun bakım yatış ihtiyacını tahmin etmede, mortaliteyi tahmin etmede Rockall Skoru, Glasgow Blatchford Skoru, MAP (ASH) skoru anlamlı saptandı. Mortaliteyi predikte etmede en başarılı skor olarak 6 kesme değeri için 0,894 ile Rockall skoru bulunmakla birlikte skorların birbirine anlamlı üstünlüğü saptanmadı. Yeniden kanama olan hastaların MAP (ASH) Skoru, Rockall Skoru istatistiksel olarak anlamlı yüksek olup, Glasgow Blatchford Skorlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda MAP(ASH) skoru, Glasgow Blatchford skoru, Rockall skoru endoskopide yüksek riskli kanama bulguları, yeniden kanama, ybü yatış ihtiyacı, tedavi ihtiyacı ve mortaliteyi tahmin etme yönünden başarılı bulundu. Elde edilen veriler, her bir skorlama sisteminin farklı klinik senaryolarda çeşitli avantajlar sağladığını ortaya koymakta, ancak bu sistemlerin birlikte kullanılması durumunda risk değerlendirmesinin daha etkin gerçekleştirilebileceğini göstermektedir. Özellikle ileri yaş grubundaki bireyler ve hemodinamik instabilite gösteren hastalar için MAP (ASH) ve Rockall skorlarının yüksek prediktif güce sahip olması, bu hastaların erken dönemde tanımlanması ve uygun agresif tedavi yaklaşımlarının belirlenmesi konusunda önemli bir rehberlik sağlayabilir. Risk skorlarının bütüncül bir yaklaşımla birlikte kullanılmasının, hem acil servis hem de yoğun bakım pratiğinde klinik karar alma süreçlerini destekleyerek, müdahalelerin zamanında ve isabetli bir şekilde gerçekleştirilmesine önemli ölçüde katkı sağlayabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Üst gastrointestinal kanama, MAP(ASH) skoru, Glasgow Blatchford skoru, Rockall skoru