Kemoterapi uygulanan solid organ tümörlü hastalarda hepatit B virüsü seroprevalansı ve profilaksi farkındalığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜNSELİ DEMİR
Danışman: Mustafa AKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hepatit B virüsü (HBV) reaktivasyonu, kemoterapi uygulanan solid organ maligniteli hastalarda ciddi klinik sonuçlara yol açabilen ve önlenebilir bir komplikasyondur. Bu çalışmada, solid organ malignitesi nedeniyle kemoterapi uygulanan hastalarda HBV seroprevalansının, kemoterapi öncesi HBV seroloji tarama oranlarının, antiviral profilaksi kullanımının ve HBV reaktivasyon gelişiminin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Retrospektif kohort olan bu çalışmaya, Ocak 2017-Ağustos 2025 tarihleri arasında solid organ malignitesi nedeniyle kemoterapi alan hastalar dahil edildi. Dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 526 hasta çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikleri, laboratuvar verileri, malignite türleri, antiviral profilaksi kullanım durumları ve takip verileri elektronik hasta kayıt sistemi üzerinden değerlendirildi. Kemoterapi öncesi HBsAg, anti-HBs ve anti-HBc IgG testlerinin birlikte değerlendirilmiş olması HBV reaktivasyonu açısından ''uygun tarama'' olarak kabul edildi. Bu testlerden herhangi birisinin çalışılmamış olması ''eksik tarama'' olarak kabul edilirken, her üç testinden çalışılmamış olması ''tarama yapılmayan'' hasta olarak tanımlandı. Ayrıca, HBsAg ve/veya anti-HBc IgG pozitifliği bulunan hastalar HBV reaktivasyonu açısından riskli olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların medyan yaşı 62 (24-91) yıl olup, bunların %51,9'u erkekti. En sık görülen maligniteler; meme (%22,2), kolorektal (%21,9), akciğer (%14,6) ve mide (%9,1) kanseri idi. Medyan takip süresi 28,76 (6-95) ay olarak saptandı. Hastaların 448 (%85,2)'inde uygun HBV seroloji taraması yapılırken, 21 (%4)'inde eksik tarama yapıldığı ve 57 (%10,8)'sinde tarama yapılmadığı tespit edildi. HBsAg pozitiflik oranı %4,5, anti-HBc IgG pozitiflik oranı ise %32,6 olarak bulundu. Uygun HBV seroloji tarama oranı 2021 yılı öncesinde %7,1 iken, 2021 yılı ve sonrasında %89,6'ya kadar yükseldiği ve yıllar içerisinde anlamlı bir şekilde arttığı görüldü (p<0,001). Başlangıçta serolojik taraması yapılmayan 57 hastanın 10'unda takip sürecinde HBV serolojik değerlendirmesinin yapıldığı görüldü. Reaktivasyon açısından risk altında kabul edilen 146 hastanın 124 (%84,9)'üne profilaktik antiviral tedavi uygulanmıştı. Profilakside en sık kullanılan antiviral ajan entekavir (%69,4) idi. Takip süresince hiçbir hastada HBV reaktivasyonu gelişmedi. Sonuç: Solid organ malignitesi nedeniyle kemoterapi uygulanan hastalarda reaktivasyon açısından risk oluşturan HBsAg ve/veya anti-HBc IgG pozitiflik oranlarının oldukça yüksek düzeylerde olduğu gösterilmiştir. Ayrıca, kemoterapi öncesi HBV seroloji tarama oranlarının yıllar içerisinde anlamlı bir şekilde arttığı ve reaktivasyon açısından riskli hastalarda profilaktik antiviral tedavinin yüksek oranda uygulandığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hepatit B virüsü, HBV reaktivasyonu, kemoterapi, solid organ malignitesi, antiviral profilaksi, serolojik tarama.