Gestasyonel diabetes mellituslu kadınlarda postpartum prediyabet ve Tip 2 diabetes mellitus  gelişimi ile ilişkili risk faktörlerinin incelenmesi

REŞİT EMRE ALPARĞAN

Gestasyonel diabetes mellituslu kadınlarda postpartum prediyabet ve Tip 2 diabetes mellitus gelişimi ile ilişkili risk faktörlerinin incelenmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: REŞİT EMRE ALPARĞAN

Danışman: Coşkun MERİÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada gestasyonel diabetes mellitus (GDM) tanılı hastalarda postpartum diabetes mellitus (DM) ve prediyabet görülme oranlarının ve bu duruma neden olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: SBÜ, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi veri tabanı, retrospektif olarak incelenmiş ve gebelikleri süresinde OGTT yapılarak GDM tanısı almış hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastalara telefon ile ulaşılarak, gebelik öncesi, gebelik süresi ve gebelikten sonraki süreçlerdeki diyabet gelişimi için risk faktörleri sorgulanarak kayıt altına alınmıştır. Postpartum açlık kan şekeri (AKŞ) ve glikolize hemoglobin (HbA1c) ölçümü için hastaneye davet edilen 500 gestasyonel diyabet tanılı hastanın 350'si çalışmaya katılmıştır. Çalışma kriterlerine uygun 239 hastanın HbA1c ve AKŞ düzeyine bakılmıştır. Gebelik öncesi dönemde DM tanısı alan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen GDM tanılı 239 hastanın postpartum glisemik durumu değerlendirildiğinde 27 (11%) hastada DM, 129 (54%) hastada disglisemi ve 83 (35%) hastada normoglisemi tespit edilmiştir. Postpartum dönemde hiperglisemi görülen grupta GDM yaşı daha yüksek, gebelik öncesi, gebelik sırasında ve postpartum dönemdeki kilo, VKİ ve obezite görülme oranı daha yüksek, erken doğum haftası oranı ve preterm doğum görülme oranı daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Aynı zamanda postpartum dönemde hiperglisemi gelişen grupta, 100 gr OGTT de 0. dakika ve 1. saat glukoz değeri ile GDM tanı anındaki HbA1c seviyesinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Postpartum hiperglisemi gelişen grupta postpartum emzirme süresinin 6 aydan az olma oranı da daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Yapılan lojistik regresyon analizi sonucunda postpartum emzirmenin 6 aydan az olması (OR:4.16), 100 gr 0. saat OGTT sonucunun daha yüksek olması (OR:1.07), doğum haftasının daha erken olması (OR:2.84), GDM tanı anındaki VKİ değerinin yüksek olması (OR:1.15) ve GDM yaşının yüksek olması (OR:1.24) postpartum hiperglisemi gelişimi için prediktif risk faktörleri olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar: Bu çalışmada postpartum dönemde hiperglisemi görülme oranının oldukça yüksek görülmesi diyabet gelişimi için risk faktörlerine odaklanmanın önemini vurgulamaktadır. Çalışmamızda emzirme süresinin altı aydan az olması, 100 gr 0. dakika OGTT sonucunun daha yüksek olması, doğum haftasının daha erken olması, GDM tanı anındaki VKİ değerinin yüksek olması ve GDM yaşının yüksek olması postpartum dönemde hiperglisemi gelişimi için risk faktörleri olarak tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmamızda postpartum dönemde diyabet gelişiminin önlenmesine yönelik olarak yapılması gereken en önemli önlemlerden birisi olarak, doğum sonrası emzirme oranı ve süresinin artılması gerekliliği gösterilmiştir.