Kadınlarda saç dökülmesi ile TSH, ferritin ve B12 vitamin ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN YAŞAR
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışmada aile hekimliği pratiğinde saç dökülmesinde etkili faktörler ve demir eksikliği anemisi, B12 vitamini eksikliği, tiroid fonksiyon bozukluğu ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, gözlemsel kesitsel çalışmaya, 15 Ekim 2021-15 Ocak 2022 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne gelen saç dökülme semptomu olan 18 yaş üzeri kadın hastalarda Sinclair Görsel Saç Skalası ve hekim tarafından doğrulanan Saç Çekme Testi ile taranarak telogen effluvium (TE) varlığı tespit edilmiştir. Dökülme olan ve olmayan grubun sosyodemografik verileri, birinci basamak düzeyinde istenebilen laboratuvar test sonuçları ile sosyodemografik verileri kaydedilmiştir. Saç dökülmesinde anlamlı bulunan tüm değişkenlerin dahil edildiği lojistik regresyon analizi ile saç dökülmesinde etkili bağımsız risk faktörleri belirlenmiştir. İstatiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak alınmıştır. Bulgular : Patolojik saç dökülmesi (TE) tespit edilen 77 kadın ve fizyolojik saç dökülmesi olan 133 kadının %53,81'i (n=113) üniversite mezunu, %66,19'u (n=139) orta düzey gelirli, %54,29'u (n=114) çalışmayan (ev hanımı ya da öğrenci), %28,57'si (n=60) memur, %17,14'ü (n=36) işçi olarak dağılım göstermiştir. Saç dökülmesi olanların olmayanlara göre; daha düşük Hg (p<0,001), Hct (p<0,001), MCV (p<0,001), transferrrin saturasyonu (p<0,001), demir düzeyi (p<0,001), ferritin (p<0,001), B12 (p=0,008) düzeyleri olduğu ancak folik asit (p=0,848) ve TSH düzeylerinin (p=0715) benzer olduğu gözlenmiştir. Saçı boyamanın (p=0,006), ailesel saç dökülme öyküsü olmasının (p<0,001), saçı at kuyruğu / topuz şeklinde traksiyon ile toplamanın (p<0,001), başörtü kullanımının (p<0.001), kilo verme amaçlı diyet yapmanın (p<0,001), tekrarlayan antibiyotik tedavisi almanın (p<0,001), Covid-19 enfeksiyonu geçirmenin (p=0,019) saç dökülmesinde anlamlı olarak daha sık olduğu saptandı. Demir eksikliği anemisi (DEA) varlığı yaklaşık 46 kat (p<0,001; OR=46,357, %95 GA= 11,485- 187,117), topuz / at kuyruğu toplama gibi traksiyon işlemi uygulama 11 kat (p=0,001, OR=11,248, %95 GA= 2,830- 44,697), ailesel saç dökülme varlığı 5 kat (p=0,001, OR=4,914, %95 GA= 1,854 – 13,021) artmış risk faktörü olarak saptandı. Saç dökülmesi olan kadınların Hg değerinin 12,5 g/dl (p<0,001, EAA= 0,825; %95 GA= 0,765-0,885), ferritin düzeyinin 18 ug/L (p<0,001, EAA= 0,896 %95 GA = 0,854- 0,938), demir düzeyinin 58 ug/dl (p<0,001, EAA= 0,924, %95 GA = 0,890- 0,958), tranferrin saturasyon değerinin %18 (p<0,001, EAA= 0,954 %95 GA = 0,93-0,979), B12 değerinin 315 ng/L (p=0,005, EAA= 0,617 %95 GA= 0,536- 0,698) altında olduğu belirlendi. Sonuç: Çalışmamızda kadınlarda sık rastlanan diffüz saç dökülmesinin (TE), DEA varlığında 46 kat arttığı ancak saç dökülmesinin görüldüğü Hg, ferritin, transferrin, ve demir kesim değerlerinin fizyolojik sınırlarda olduğu gözlendi. Saç dökülmesi olan kadınlarda DEA'sinin mutlaka tedavi edilmesi ancak anemi olmasa ve demir seviyesi normal olsa bile 18 ug/L altındaki ferritin düzeylerinde demir takviyesinin verilmesinin uygun olacağı gözlenmiştir. Çalışmamızın birinci basamak koşullarında saç dökülmesine yaklaşım açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Telogen effluvium, saç, saç dökülmesi, B12, anemi, demir, ferritin