Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda Akdeniz diyeti'ne uyum ile sistemik immun inflamatuar indeks arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA GÜLLÜCE
Danışman: Elif YILDIRIM AYAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 2 diabetes mellitus; patogenezinde insülin direnci ve sistemik kronik inflamasyonun yer aldığı, vücutta multisistemik tutuluma yol açarak kronik komplikasyonlara sebep olan sistemik bir hastalıktır. Güncel tedavi kılavuzlarında, Akdeniz Diyeti tip 2 diyabetin tedavisinde önerilen başlıca beslenme modellerinden biridir. Akdeniz Diyeti, içerdiği antioksidan ve antiinflamatuar bileşenler sayesinde inflamasyonu baskılayarak diyabet tedavisinde olumlu etkiler sağlayabilir. Bu nedenle, diyabet tedavisinde Akdeniz Diyeti'nin antiinflamatuar etkileri son yıllarda daha fazla araştırılmaktadır. Bu doğrultuda planlanan çalışmamızda, tip2 diyabetli bireylerde Akdeniz Diyeti'ne uyum düzeyini yansıtan MEDAS puanı ile sistemik immün inflamatuar indeks ve diğer inflamatuar belirteçler(nötrofil lenfosit oranı, trombosit lenfosit oranı, hs-CRP) arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan 2. Abdulhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01/01/2025 ile 15/05/2025 tarihleri arasında iç hastalıkları polikinliğine başvuran tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalar ile yapılan kesitsel bir çalışmadır. Hastalara poliklinik muayenesinde MEDAS anketi doldurulmuş, laboratuvar parametrelerinden glukoz, hbA1c, üre, kreatinin, sodyum, potasyum, total kolesterol, trigliserid, HDL-kolesterol, LDL-kolesterol, high sensitivity C-reactive protein(hs-CRP), AST, ALT, hemogram değerleri kaydedilmiştir. Hemogram sonuçlarından nötrofil, lenfosit ve trombosit değerleri baz alınarak sistemik immun inflamasyon indeksi, nötrofil lenfosit oranı, trombosit lenfosit oranı hesaplanmıştır. Katılımcıların vücut ağırlığı (kg), boy uzunluğu (cm) ve bel çevresi (cm) standart yöntemlerle ölçülmüş, vücut kitle indeksi (VKİ), ağırlık (kg) / boy² (m²) formülüyle hesaplanmıştır. Hastaların MEDAS puanı değerlendirilmiş, katılımcılar MEDAS puanı <7(düşük uyum) ve MEDAS puanı ≥7(orta-yüksek uyum) olarak iki gruba ayrılmıştır Bulgular: Çalışmaya toplam 232 tip 2 diabetes mellitus tanılı hasta dahil edilmiştir. Katılımcıların %43,5'i (n=101) erkek, %56,5'i (n=131) kadın olarak belirlenmiştir. Hastaların yaş ortalaması 55,0 ± 9,851 yıl olarak hesaplanmıştır. Hastaların 120'si (%51,7) düşük uyum grubunda, 112'si (%48,3) ise orta-yüksek uyum grubunda yer almıştır. Gruplar arasında cinsiyet dağılımı (p=0,261), yaş ortalamaları (p=0,880), diyabet süresi (p=0,300), vücut kitle indeksi (p=0,490), bel çevresi (p=0,970) ve kronik hastalık varlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. İncelenen biyokimyasal parametreler açısından gruplar arasında HbA1c (p=0,390), serum kreatinin (p=0,820), glomerüler filtrasyon hızı (GFR) (p=0,440), total kolesterol (p=0,980), LDL-kolesterol (p=0,890), trigliserid (p=0,120) ve HDL-kolesterol (p=0,060) düzeyleri açısından anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. İnflamatuvar belirteçler açısından yapılan değerlendirmede ise Akdeniz Diyeti'ne orta-yüksek düzeyde uyum gösteren grupta inflamasyon belirteçlerinin düşük uyum grubuna göre anlamlı derecede daha düşük olduğu bulunmuştur. Orta-yüksek uyum grubunda ortanca sistemik immün-inflamasyon indeksi (SII) 458,2 (118,1–1464,6), düşük uyum grubunda ise 670,6 (422,7–1662,4) olarak bulunmuştur (p<0,001). Orta yüksek uyum grubunda ortanca nötrofil/lenfosit oranı (NLO) 1,76 (0,61–4,14), düşük uyum grubunda ise 2,40 (1,27–5,44) olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Trombosit/lenfosit oranı (TLO) ise sırasıyla 108,9 (41,9–270,1) ve 125,3 (76,8–314,4) bulunmuştur (p<0,001). Korelasyon analizinde, MEDAS skoru ile SII (rₛ = −0,364; p<0,001), NLO (rₛ = −0,283; p<0,001) ve TLO (rₛ = −0,185; p=0,005) arasında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Sonuç: Tip 2 diyabet hastalarında Akdeniz Diyeti'ne uyumun artması sistemik immun inflanmasyon indeksi, trombosit lenfosit oranı, nötrofil lenfosit oranı düzeylerinin azaldığı gösterilmiştir. Çalışmamız, Akdeniz Diyeti'nin inflamatuar durum üzerindeki etkilerinin hematolojik belirteçler ile predikte edilebildiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diabetes mellitus, Akdeniz Diyeti, MEDAS, sistemik immun inflamason indeksi