Evde bakım ve kurumda bakım raporu düzenlenmiş şizofreni spektrum bozukluğu tanılı bireylerin demografik ve klinik özellikler açısından karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERİDE NURSELİ ENGEL
Danışman: Özlem Devrim BALABAN
Özet:AMAÇ: Çeşitli tedavi yöntemlerinde ilerlemeler olsa da, şizofreni tanısı konmuş hastaların önemli bir kısmı için sürekli kurum bakımı ve yeniden kurum bakımına yerleştirilme durumu hala bir sorun teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı, şizofreni spektrumundaki hastalar için evde bakım veya kurum bakımı kararlarına etki eden potansiyel faktörleri araştırmaktır. Ayrıca, her iki grubun bakım verenlerinin sosyodemografik özellikleri ve yük şiddetlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. YÖNTEM: Bu tanımlayıcı çalışmanın örneklemi, hastanemizde kurum bakımı veya evde bakım kararı alan hastalardan oluşmuştur. Her gruptan 74 olmak üzere toplam 148 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu hem hastalara hem de bakım verenlere uygulanmıştır. Hasta gruplarına Sosyal İşlevsellik Ölçeği (SFS), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Wechsler Yetişkinler için Zeka Ölçeği (WAIS) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) uygulandı. Bakım verenlere Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği (CBI), Beck Anksiyete Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri uygulandı. BULGULAR: Evde bakım grubundaki bakım verenler daha yüksek oranda ilkokul mezunudur (%64,9)(p=0,010). Kurum bakımı grubundaki hastalarda sigara kullananların (%77,0) (p=0,003), alkol kullananların (%13,5) (p=0,042), son 6 ayda madde kullananların (%21,6) (p=0,001), halen madde kullananların (%21,6)(p=<0,001) ve geçmişte alkol kullanım bozukluğu olanların (%9,5) (p=0,027) oranı daha yüksektir. Tam sosyal destek alma oranı evde bakım grubunda daha yüksektir (%93,2) (p=<0,001). Kurum bakımı grubunda düzenli tedavi görenlerin yüzdesi daha düşüktür (%8,1) (p=<0,001) ve adli öykü oranı daha fazladır (%39,2)(p=0,002). Evde bakım gören hastaların Toplum ruh sağlığı merkezi (TRSM) üyesi olma oranı kurum bakımı grubundaki hastalardan daha yüksektir (%35,1) (p=0,043). Evde bakım gören hastaların hastalık başlangıç yaşı daha düşüktür (p=0,002), yatış sayısı daha düşüktür (p=0,001) aynı zamanda zihinsel engellilik sıklığı daha yüksektir (p=0,001). PANSS pozitif belirti puanları (16,917,84 vs 24,078,34; p=<0,001) ve PANSS toplam puanları (103,9723,02 vs 114,8023,83; p=0,006) kurum bakımı grubundaki hastalarda daha yüksek saptanmıştır. Sosyal işlevsellik ölçeğindeki toplam puanı, evde bakım alan hastalarda daha düşüktür. (p=0,004). Kurum bakımı grubundaki hastaların bakım verenlerinde Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği'nin toplam puanı daha yüksek saptanmıştır. (64,22 vs 55,15; p=0,001). SONUÇ: Kurum bakımı kararı verilen hastaların, tedaviye uyumsuzluk oranları daha yüksek ve bakım verenlerinin yükü daha fazladır; klinik tablodaki en büyük fark, negatif veya duygusal semptomlar değil, pozitif semptomların daha şiddetli olmasıdır. TRSM'ye devam etmek, çeşitli derecelerde zihinsel engellilik ve sosyal engellilik olsa bile, kurum bakımı yerine evde bakıma yol açan olası bir koruyucu faktör olarak öne çıkmaktadır Anahtar Kelimeler: Kurum Bakımı, Evde Bakım, Şizofreni Spektrum Bozukluğu, Bakım Veren Yükü İletişim adresi: ferideengel@gmail.com