Diz osteoartriti bulunan hastalarda ağrı, uyku kalitesi ve fonksiyonellik ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK AÇIK
Danışman: Meltem DALYAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diz OA'i toplumda görülme sıklığı giderek artan önemli bir özürlülük nedenidir. Çalışmamızın amacı; primer diz OA'i bulunan hastalarda radyolojik OA şiddeti ile ağrı seviyelerinin, uyku ve yaşam kalitelerinin, fonksiyonel durumlarının, ultrasonografi ile bakılan patellofemoral kıkırdak kalınlığının ve hastalara ait özelliklerin ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2022-Ağustos 2022 tarihleri arasında hastanemiz polikliniklerine diz ağrısı şikâyetiyle başvuran, Amerikan Romatoloji Cemiyeti (ACR) kriterleri ile primer diz OA'i teşhisi konulan, toplam 91 hasta alındı. Demografik veriler ve ek hastalıklar kaydedildi. Hastaların vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplandı. Diz grafilerini değerlendirmek için Kellgren-Lawrence (K-L) skalası, hastaların ağrısını değerlendirmek için Vizüel analog skala (VAS) kullanıldı. Uyku kalitesinin değerlendirilmesinde Pittsburgh uyku kalite indeksi (PUKİ), ağrı, sertlik ve fiziksel fonksiyonları değerlendirmede Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (WOMAC), genel sağlık durumunu değerlendirmek için ise Kısa form-36 (KF-36) kullanıldı. Ultrasonografik değerlendirme ile femoral kıkırdak kalınlıklarının ölçümleri yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza alınan 91 hastanın yaş ortalaması 57,75±6,29 iken %80,2'si kadın, %19,8'i erkekti. Hastaların %52,7'si evre 2, %37,4'ü evre 3, %9,9'u evre 4 olarak saptandı. Yaş; WOMAC ağrı alt boyutu hariç diğer boyutlarla, fiziksel fonksiyonla, uyku bozukluğu ve uyku ilacı kullanımıyla, yaşam kalitesinde bozulmayla anlamlı ilişkiliydi. Yaş ile VAS değerleri arasında ise anlamlı bir farklılık bulunmadı. BKİ ile WOMAC, PUKİ ve VAS skorlarının pozitif, KF-36 skorunun ise negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu bulundu. İleri evredeki hastaların daha yüksek VAS, WOMAC ve PUKİ skorları olduğu gösterildi. Evre ile kıkırdak kalınlığının negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu, ayrıca daha ince kıkırdak yapısına sahip hastaların daha yüksek WOMAC, PUKİ ve daha düşük KF-36 skorlarına sahip olduğu gösterildi. Uyku ve yaşam kalitesinin tüm parametreleri arasındaki ilişki anlamlı bulundu. Ayrıca düşük gelir düzeyi kötü uyku kalitesi ile ilişkiliydi. Sonuç: İleri evre diz OA'i bulunanlarda ve yüksek BKİ'ine sahip hastalarda ağrı, fonksiyon kaybı ve uyku bozukluklarının daha fazla olduğunu gösterdik. Yaş ile viii ağrı düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptamadık. Ayrıca uyku bozukluğu olan hastaların yaşam kalitelerini daha düşük tespit ettik. Yapısal değişiklikler oluşmadan hastalığı erken dönemde tespit etmenin ve değiştirilebilir risk faktörlerini ortadan kaldırmanın oldukça önemli olduğunu düşünüyoruz. OA'in en belirgin semptomlarından olan ağrıyı kontrol altına almanın, uyku bozukluklarının yönetiminde ve yaşam kalitesini artırmada etkili sonuçlar sağlayacağı görüşündeyiz. Anahtar kelimeler: Diz osteoartriti, ağrı, uyku kalitesi, yaşam kalitesi