Ailevi Akdeniz Ateşi olan çocuklarda serum amiloid A ölçümünün tanı ve tedavide yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KAYSERİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR SENA ÇİFÇİ
Danışman: Binnaz ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AİLEVİ AKDENİZ ATEŞİ OLAN ÇOCUKLARDA SERUM AMİLOİD A ÖLÇÜMÜNÜN TANI VE TEDAVİDE YERİ ÖZET Amaç: Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) olan çocuklarda serum amiloid A' nın (sAA) AAA tanısındaki rolünü ve izlem süresince seyrini değerlendirerek AAA hastalarında bu biyobelirtecin yüksekliği ile ilişkili faktörleri belirlemek. Gereç ve Yöntem: Haziran 2023 ile Haziran 2025 tarihleri arasında AAA tanısıyla değerlendirilen çocukların tıbbi kayıtları incelendi. Düzeyleri etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tekrarlayan sAA ölçümleri Lineer karma model (Linear mixed model, LMM) ile analiz edildi. Genotipler arası sAA ile C-reaktif protein (CRP) farklılıklarını ortaya çıkarmak için LMM'de bir genotip-CRP etkileşimi kullanıldı. Genelleştirilmiş doğrusal karma modeller (Generalized linear mixed model, GLMM) ile, farklı CRP eşiklerinde yüksek sAA olasılığı değerlendirildi. Bulgular: Lineer karma model analizinde homozigot M694V genotipi ve yakın zamandaki klinik aktivite, sAA yüksekliğini etkileyen bağımsız faktörler idi. Homozigot M694V dışı genotipler ile CRP etkileşimi (beta = -0,15; p = 0,001), homozigotlarda daha yüksek bir inflamatuvar yanıt yörüngesi ortaya koydu ve bunun CRP 10 mg/L düzeyinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığa ulaştığı görüldü (p = 0,043). Genelleştirilmiş lineer karma modeller analizinde, homozigot M694Vgenotipinin sAA >10 mg/L olasılığını artırdığı izlendi (OR 3,32; p < 0,001). Anti-interlökin-1 (IL-1) tedavisi sAA yüksekliği ihtimalini azaltırken (p <0,001), kolşisin dozunun sAA düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi görülmedi (p = 0,540). Sonuç: Homozigot M694V genotipi, minimal inflamasyona karşı dahi artmış bir inflamatuvar yörünge ile karakterize sAA düzeylerine yol açmaktadır. Bu hastalarda, CRP düzeyleri ile birlikte yapılan klinik izlem, sıklıkla önemli düzeydeki subklinik sAA yüksekliğini maskelemektedir. Dahası, artmış sAA yörüngesi, hasar birikiminin bir öncülü olarak görülebilir. Bu nedenle, yüksek riskli genotipler için sAA kılavuzluğunda izlem esas olmalı ve tekrarlayan ölçümlerde izlenen sAA yüksekliği, biyolojik tedavilere daha erken geçiş için nesnel bir gösterge olarak kabul edilmelidir. Anahtar Kelimeler: anti-IL1; çocuklar; kolşisin; AAA; serum amiloid A