Postmenopozal kadınlarda kognitif fonksiyonlar üzerine menopoz süresi ve menopoz şeklinin etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA MELİKE ÖZBEK
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Azalan östrojenin santral ve periferik sinir sistemi üzerindeki etkilerinden yola çıkarak menopoz süresi ve menopoz şeklinin kognitif fonksiyonlar üzerinde etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Böylece demans gelişimi için 'yüksek riskli' kadınlar tespit edilerek; onların kognitif fonksiyonlarını korumak, hastalık başlangıcını hafifletmek, geciktirme potansiyeli olduğu düşünülen tedavilerin başlanmasını sağlanmak amaçlanmıştır. YÖNTEM: Araştırmaya T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki SUAM Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran kadın bireyler dahil edilmiştir. Çalışmaya 01/04/2021-01/05/2021 tarihleri arasında gönüllülük esasına dayalı olarak dahil etme kriterlerine uyan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden 200 kişi yüz yüze görüşmeyle sözel ve yazılı onam alınarak çalışmaya alınmıştır. Araştırmada yer alan anket sorularında; sosyo-demografik özellikler, ilk adet yaşları, menopoz süreleri, menopoz tipi, menopoz dönemi şikayetlerinin olup olmadığı ve varsa hangi şikayetlerinin olduğu sorulmuştur. Sonrasında antropometrik ölçümleri alınarak MMT uygulanıp sonuçlar değerlendirilmiştir. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde, sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, minumum, maksimum, ortanca olarak verilmiştir. Bağımsız gruplarda sayısal değişkenlerin karşılaştırmaları normal dağılım koşulu sağlandığında iki grupta Student t test, ikiden çok grupta OneWay ANOVA testi ile normal dağılım koşulu sağlanmadığında iki grupta Mann Whitney U testi, ikiden çok grupta Kruskal Wallis testi ile yapılmıştır. Gruplarda oranlar Ki Kare Analizi ile karşılaştırılmıştır. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya alınan 200 kadın katılımcının yaş ortalaması 54,3±8,6 (min:31, max:86) idi. Katılımcıların ortalama menopoz süresi 7,3±7,0 yıl ( min:5 ay, max: 36 yıl) olarak saptandı. Menopoz şekline göre %93'ü (n=186) doğal, %7'si (n=14) ise cerrahi menopoza girdiğini belirtti. Katılımcıların mini mental test (MMT) sonuçlarına göre kognitif fonksiyon bozukluğu (KFB) olanlar %19 idi. %81'inde ise KFB yoktu. MMT düzeyi ile menopoz süresi arasında anlamlı bir ilişki saptandı. Menopoz şekli ile ise KFB arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Bu veriler dışında yaş ile KFB arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştu. Eğitim düzeyi düşük olanların MMT düzeyi anlamlı olarak düşüktü. Medeni durum, kilo ve VKİ arasında KFB arasında istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı. Boy uzunluğu ile KFB arasında anlamlı bir ilişki vardı. İlk adet yaşı ve menopoza girme yaşı ile KFB arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. KFB olan ve olmayanların menopoz dönemi şikayet varlığı ve şikayetlerin oranlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. SONUÇ: Postmenopozal kadınlarda menopoz süresi ve menopoz şeklinin KF'lar üzerine etkisini araştırdığımız çalışmamızda KFB ile menopoz süresi arasında anlamlı bir ilişki varken, menopoz şekli ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu sonuçlara göre; bilişsel fonksiyonlar ile ilgili şikayetleri olan kadın hastaların menopoz süresi ve menopoz şeklinin KF için risk faktörü olabileceği gözardı edilmemelidir. Anahtar Kelimeler: Kognitif fonksiyon, menopoz süresi, menopoz şekli