Pulmoner embolide lokal ve sistemik trombolitik tedavilerin kanama riski ve prognoz üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP BERNA UÇAR
Danışman: Ayşe BAHADIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pulmoner emboli (PE), yüksek mortalite ve morbidite riski taşıyan ciddi bir klinik tablodur. Orta-yüksek ve yüksek riskli PE hastalarında trombolitik tedavi etkili bir reperfüzyon yöntemi olup kanama komplikasyonları nedeniyle klinik pratikte tedavi seçimi güçlük arz etmektedir. Son yıllarda tam doz sistemik trombolitik tedaviye alternatif olarak yarım doz sistemik trombolitik ve kateter yönlendirmeli lokal trombolitik tedavi gibi yaklaşımlar daha sık kullanılmaktadır; ancak bu yöntemlerin güvenlik ve etkinliğine ilişkin veriler sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, orta-yüksek ve yüksek riskli PE hastalarında uygulanan lokal ve sistemik trombolitik tedavilerin majör kanama komplikasyonları ve erken mortalite üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. İkincil olarak, minör kanama, hemodinamik iyileşme ve hastanede kalış süresi üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Bu retrospektif tek merkezli çalışmaya, Ocak 2022–Nisan 2025 tarihleri arasında akut pulmoner emboli tanısı ile hospitalize edilen ve ESC/ERS 2019 kılavuzuna göre orta-yüksek veya yüksek risk grubunda sınıflandırılan trombolitik tedavi alan 129 hasta dahil edildi. Trombolitik tedavi ilk 72 saat içinde kateter yönlendirmeli lokal trombolitik tedavi (Grup1), yarım doz (Grup2) veya tam doz sistemik trombolitik tedavi (Grup3) şeklinde uygulandı. Demografik, klinik, laboratuvar ve ekokardiyografik veriler retrospektif olarak değerlendirildi. Kanamalar ISTH kriterlerine göre major ve minör olarak tanımlandı. Primer sonlanımlar majör kanama ve 30 günlük mortalite olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 129 hastanın 52'si (%40.3) kateter yönlendirmeli trombolitik tedavi (CDT), 28'i (%21.7) yarım doz ve 49'u(%38) tam doz sistemik trombolitik tedavi aldı. Tedavi sonrası tüm gruplarda hemodinamik parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme izlenmiş, kalp hızı ve şok indeksindeki düzelme tam doz sistemik trombolitik tedavi grubunda istatistiksel olarak anlamlı idi. Yarım doz ve tam doz grupları arasında majör kanama ve 30 günlük mortalite açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmazken, CDT uygulanan hastalarda majör kanama, yoğun bakım gereksinimi ve erken dönem mortalite istatiksel olarak daha düşük bulundu. Çok değişkenli analizde PESI skoru ve hemoglobin düzeyi 30 günlük mortalitenin bağımsız prediktörleri olarak saptandı. Sonuç: Bu çalışma, orta-yüksek ve yüksek riskli pulmoner embolide trombolitik tedavilerin kısa dönemde hemodinamik iyileşme sağladığını göstermektedir. Kateter yönlendirmeli trombolitik tedavi, daha düşük kanama ve erken mortalite oranları ile öne çıkarken, yarım doz ve tam doz sistemik trombolitik tedaviler arasında klinik sonuçlar ve kanama komplikasyonları açısından anlamlı fark izlenmedi. Bu bulgu, uygun hasta grubunda yarım doz sistemik trombolitik tedavinin, kanama güvenliği açısından tam doza alternatif olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir. Bu konuda prospektif randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Pulmoner emboli, trombolitik tedavi, kanama