Defekasyon problemleri devam eden opere Hirschsprung hastalıklı çocukların tedavisinde TENS uygulamasının etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF POLAT
Danışman: Ayşenur CELAYİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Definitif ameliyatları sonrası tuvalet eğitimi tamamlanmış Hirschsprung hastalıklı çocukların geç dönem defekasyon durumlarının belirlenmesi; defekasyon ilişkili problemleri devam edenlerde konservatif tedavilerin etkinliğinin, dirençlilerde ise Transkutanöz Elektriksel Sinir Stimülasyonu (TENS) uygulamasının etkinliğinin Rintala Bağırsak Fonksiyon Skor (RBFS)' larıyla değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç / Yöntem: Çalışmamız Hastanemiz Etik kurul onayı sonrası Ocak 2014 – Ocak 2023 tarihleri arasında kliniğimizde definitif operasyonları tamamlanmış, halen defekasyon ilişkili problemleri devam eden, dahil edilme kriterlerine uygun olup katılmayı kabul eden çocuklarda prospektif olarak yapıldı. Diyet modifikasyonu, davranışsal tuvalet eğitimi, gerektiğinde oral laksatif, biofeedback tedavileri kapsayan kademeli tedavi protokolü uygulandı. Bu tedavilere dirençli olgularda ise ikisi umbilikus hizasında, ikisi sırtta T9–L2 seviyeleri arasında olmak üzere dört elektrotlu TENS protokolü uygulandı. Bulgular: On yıllık sürede definitif cerrahisi tamamlanmış 42 çocuğun 30'u (%71,4) erkek, 12'si (%28,6) kız olup ortanca definitif cerrahi yaşı 6 ay (Min: 17 gün – Maks: 16 yıl), ortanca çıkarılan aganglionik bağırsak uzunluğu 25,5 cm (Min: 14 cm – Maks: 65 cm) idi. Prospektif çalışmaya dahil 15 olgunun 13'ü (%86,7) erkek, 2'si (%13,3) kız olup güncel yaş ortalaması 8,0 ± 2,4 yıl (Min: 4,0 yaş – Maks: 12,6 yaş) idi. Ortanca definitif ameliyat yaşı 8,3 ay (Min: 17 gün – Maks: 5 yıl), ortanca çıkarılan aganglionik bağırsak uzunluğu 25 cm (Min: 14 cm – Maks: 65 cm) idi. 2019 öncesi 14 olgu, 2020 de 1 olgu opere edilmişti. COVID-19 pandemisinde 8'i ( %57,1) kontrollerine hiç gelmemişti; kontrollerini aksatmayan 6 (%42,9)'sının pandemi başlangıcında ortanca yaşı 2,7 yaş (Min: 0,2 – Maks: 6,1 yaş) olup üçü tuvalet eğitimini başarıyla tamamlamıştı. Olguların 10'unda (%66,7) soiling, 5'inde (%33,3) fekal inkontinans mevcuttu. Ortanca RBFS tedavi öncesi 11 (5–15) iken tedavi sonrasında 18'e (9–20) yükseldi (p=0,001). Konservatif Tedavi Grubunda (n=8) ortanca RBFS 10'dan 19'a (p=0,016), Konservatif Tedavi+TENS Grubunda (n=7) ise 11'den 17'ye yükseldi (p=0,016). Tedavi sonrasında hastaların %60'ı tamamen kontinan hale geldi. Başlangıçta soiling şikâyeti olan hastaların %80'i tam kontinansa ulaşırken, fekal inkontinanslı hastaların %60'ında soilinge geriledi, %20'si tam kontinansa ulaşabildi. Sonuç: Bu çalışmada, Pandemi kısıtlama döneminde poliklinik takiplerini aksatan hastalarımızın definitif cerrahi sonrası protokollere uygun diyet düzenlemesi ve tuvalet eğitimlerinin yapılamaması nedeniyle bağırsak fonksiyonlarının ve defekasyonlarının olumsuz yönde etkilendiği saptandı. Hirschsprung hastalığı nedeniyle opere edilen ve bağırsak problemleri devam eden bu çocuklarda kademeli konservatif tedavi protokolleriyle etkin bir şekilde birinci basamak tedavi sağlandı. Konservatif tedavilere dirençli olgularda TENS uygulanmasının, bağırsak fonksiyonlarında klinik açıdan anlamlı kazanım sağladığı gösterildi. Non invazif ve güvenli bir tedavi sağlayan TENS uygulamasının etkinliğinin daha geniş hasta serilerinde doğrulanması için randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.