Açık kalp ameliyatı olan hastalarda erektör spina plan bloğunun postoperatif analjezide etkinliğinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF ÇAKMAK

Danışman: Nurten BAKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmamızda, primer olarak açık kalp cerrahisi uygulanan hastalarda preoperatif uygulanan bilateral erektör spina plan bloğun (ESP blok) postoperatif ağrı düzeyi, kurtarma analjezisi gereksinimi, entübasyon süresi, yoğun bakımda kalış süresi ve perioperatif hemodinami üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. İkincil olarak, entübe hastalarda kullanılan ağrı ölçeklerinin [Davranışsal Ağrı Ölçeği (BPS), Yoğun Bakım Ağrı Gözlem Ölçeği (CPOT) ve Sözel Olmayan Ağrı Ölçeği (NVPS)] irdelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışma, açık kalp cerrahisi planlanan 18–70 yaş aralığında ASA III–IV toplam 60 hastada yürütüldü. Hastalar preoperatif bilateral torakal ESP blok uygulanan (n=30) ve blok uygulanmayan kontrol grubu (n=30) olarak iki gruba ayrıldı. Tüm hastalara multimodal analjezi protokolü uygulandı. Ağrı şiddeti BPS, CPOT, NVPS ve VAS ile değerlendirildi. Analjezik gereksinimi, ilk analjezik uygulanma zamanı, entübe kalış süresi, yoğun bakım yatış süresi, göğüs tüpü çekilme ağrısı ve hasta memnuniyeti değerlendirildi. Bulgular: Gruplar arasında demografik özellikler, komorbidite profili, operasyon tipi ve cerrahi süresi açısından fark bulunmamıştır (tüm p>0,05). Entübe dönemde tüm ölçüm zamanlarında BPS, CPOT ve NVPS skorları ESP grubunda anlamlı derecede daha düşük olduğu saptandı (tüm p<0,05). VAS skorları ESP grubunda kontrol grubuna kıyasla belirgin olarak daha düşük olduğu görüldü (p<0,001). Blok yapılmayan grupta daha yüksek opioid gereksinimi izlendi (p<0,001). ESP grubunda, entübe kalış süresi ve yoğun bakım yatış süresi daha kısa, göğüs tüpü çekilme ağrısı daha düşük, hasta memnuniyet skorları ise daha yüksek bulundu (tümü p<0,001). Entübe dönemin 4. saatindeki BPS, CPOT ve NVPS skorları ile ilk VAS skoru arasında orta düzeyde pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Preoperatif bilateral ESP blok uygulaması, açık kalp cerrahisi geçiren hastalarda entübe ve ekstübe dönemde daha etkili ağrı kontrolü sağlamakta, postoperatif opioid gereksinimini azaltmakta ve hasta memnuniyetini olumlu yönde etkilemektedir. ESP bloğun, kardiyak cerrahide multimodal analjezi yaklaşımlarının bir bileşeni olarak değerlendirilmesi uygun görünmektedir. Entübe hastalarda kullanılan ağrı ölçekleri ile VAS arasında saptanan anlamlı ilişki, bu ölçeklerin yoğun bakım pratiğinde güvenilir biçimde kullanılabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Erektör spina plan bloğu, Açık kalp cerrahisi, Postoperatif ağrı, Davranışsal ağrı ölçekleri, Yoğun Bakım Ağrı Gözlem Ölçeği, Sözel Olmayan Ağrı Skalası